• Kreu
• |
• Indeksi

Ministri i Financave, Ridvan Bode, interviste per Zerin e Amerikes

-Zoti ministër, cilat janë masat e marra nga qeveria shqiptare sa I takon borxhit, duke marrë parasysh krizën më të cilën po përballen vendet e rajonit?
NĂ« kĂ«tĂ« krizĂ« shumĂ« tĂ« thellĂ« ekonomike globale ShqipĂ«ria mbeti jashtĂ« vorbullĂ«s sĂ« saj, nuk u pĂ«fshi nĂ« krizĂ«, por pĂ«rgjysmimi i ritmeve tĂ« zhvillimit pĂ«rbĂ«n njĂ« problem pĂ«r ShqipĂ«rinĂ« kĂ«to ritme tĂ« zvogĂ«luara tĂ« zhvillimit ekonomik tĂ« venidt kanĂ« rritur sensibilitetin e aspekteve tĂ« tjera qĂ« lidhen me treguesit makroekonomik tĂ« vendit i cili ka shĂ«rbyer si mbĂ«shtetĂ«s pĂ«r njĂ« zhvillim tĂ« shpejtĂ« ekonomik dhe cĂ«shtja e borxhit pĂ«rbĂ«n njĂ«rin prej elementĂ«ve i cili meriton tĂ« merret nĂ« konsideratĂ« dhe tĂ« jetĂ« prioritar nĂ« axhendĂ«n e qeverisĂ«. Ne prej vitesh jemi tĂ«  pĂ«rqĂ«ndruar nĂ« mirĂ«administrimin e borxhit publik jo vetĂ«m sa i takon kostos sĂ« tij por edhe pĂ«rpjekjeve pĂ«r tĂ« zvogĂ«luar pĂ«r ekonominĂ« shqiptare por mbasĂ« edhe pĂ«r ekonomitĂ« e tjera tĂ« zones  europiane. Por edhe mĂ« gjerĂ« sfida Ă«shtĂ« e dyfishtĂ« sĂ« pari pĂ«r tĂ« stabilizuar treguesit makroekonomik dhe atĂ« qĂ« ka tĂ« bĂ«jĂ« me borxhin dhe sĂ« dyti tĂ« ndĂ«rtojmĂ« njĂ« axhendĂ« tĂ« zhvillimit tĂ« vendit. Aktualsiht niveli i borxhit publik nĂ« ShqipĂ«ri Ă«shtĂ« relativisht mĂ« i lartĂ« se ai nĂ« vendet e rajonit 58,7 % sipas pojeksionit tĂ« fundit.
Borxhi publik ka marrë prioritet në gjykimin e të gjitha qendrave dhe vlerësuesve për ekonomitë globale. Kjo rritje kërkon sensibilitet për shkak të krizës së shërbimit të borxhit sepse një sërë vendesh përfshirë edhe Greqinë ndjejnë vështirësi për shërbimin e borxhit, pasi paguajnë interesa të rritura borxhi që do të thotë se kemi përdorim të fondeve publike në mënyrë jo eficiente
Në Shqipëri nuk kemi rritje të kostos së borxhit. Edhe para 7-8 vitesh ka qenë po 58 % niveli i borxhit. Por u mundësua një ulje e borxhit në harkun kohor 2006-2008 duke zbritur në 58 % e PBB-së. Pra kemi një trend progresiv në rënie por zhvillimet në krizë ekonomike globale cuan në një rritje të borxhit publik shqiptar për shkak të mbivlerësimit apo raportit të kursit të këmbimit midis lekut dhe euros, duke qënë se borxhi në euro bën të kemi një borxh më të lartë
Por kostoja e borxhit sot është më e ulët se kostoja e borxhit publik në 2005-2006 kjo në raport me PBB-në.
Por nga ana tjetër ne duhet të bëjmë kujdes me borxhin duke qënë se nuk është një tregues i mirë për ekonominë shqiptare për më tepër borxhi publik shqiptar nuk është i rezikuar në kuptimin që ka sot në ekonomitë e vendeve të tjera për arsye se në masën 2/3 ai është një borxh i brendshëm publik që shërbehet në lek me bono thesari dhe 1/3 që është borxh i jashtëm. Pra ëshë një borxh nga banka zhvillimit me afat të gjatë dhe me norma të fiksuara interesi dhe në tërësi janë më të ulëta nga normat e tregut, megjithatë ne e kemi objektiv për të zvogëluar borxhin publik.
NĂ« porgramin tonĂ« afatmesĂ«m 2015 borxhi publik synon tĂ« jetĂ« nĂ«n 55 % duke ulur vit pĂ«r vit deficitin buxhetor. Vitin e kaluar ne patĂ«m njĂ« deficit buxhetor 3.5 % , nĂ« 2012  3 % e PBB-sĂ«, si dhe  nĂ«n 2 % nĂ« vitin 2013.

-Në këtë kontekst cfarë mund të thuhet për ekonominë shqiptare?
Ekonomia shqiptare sigurisht ka humbur ritmin e lartĂ« tĂ« rritjes. Presioni i krizĂ«s ekonomike globale dhe zgjatja e lengatĂ«s sĂ« saj nĂ« hapĂ«rsirĂ«n europiane pĂ«r 4 vjet sigurisht ka dhĂ«nĂ« impakt tĂ« padiskutueshĂ«m nĂ« ekonomitĂ« periferike, ku pĂ«rfshihet ShqipĂ«ria pĂ«r mĂ« tepĂ«r kjo krizĂ« Ă«shtĂ«  mĂ« komplekse sepse politikat financiare kanĂ« impaktuar dhe vendet jo kandidate. JanĂ« njĂ« pjesĂ« e bankave perĂ«ndimore qĂ« operojnĂ« nĂ« tĂ« gjithĂ« hapĂ«sirĂ«n e vendeve lindore tĂ« cilat kanĂ« ndikuar nĂ« uljen e nivelit tĂ« kreditimit tĂ« kĂ«tyre bankave. NĂ« pĂ«rpjekje pĂ«r tĂ« rregulluar raportet nĂ« bankat qendrore sigurisht qĂ« po injekton njĂ« ritĂ«m rritjeje ekonomike mĂ« tĂ« vogĂ«l nga sa kanĂ« kapacitet kĂ«to vende nĂ« kĂ«tĂ« kuadĂ«r pĂ«rfshihet edhe ShqipĂ«ria.
Raiffeisen Bank  ka deklaruar qĂ« brenda tremujorit tĂ« parĂ« tĂ« kĂ«tij viti tĂ« ulĂ« kreditimin e saj 120 milionĂ« euro, kjo sigursht jo e mirĂ« pĂ«r ekonominĂ« dhe bankat e tjera normale.
Unë jam këtu në Washington për të negociuar mundësinë e një kredie të drejtëpërdrejtë nga BB-ja pikërisht për të plotësuar këtë mungese që vjen nga bankat perëndimore, një boshllëk nga ky nga ky ndryshim I kreditimit nga bankat.

-Cfarë mund të thoni në lidhje me debatin e shumëpërfolur të tenderit për linjat e interkoneksionit?
Jam vĂ«nĂ« nĂ« dijeni nga drejtori I sistemit tĂ« tansmetimit nĂ« ShqipĂ«ri, ministrit tĂ« EkonomisĂ« pĂ«rgjegjĂ«se lidhur me njĂ« kredi qĂ« Ministri i Financave ka nĂ«nshkruar me KFW-nĂ«
pĂ«r zhvillimin e sektorit energjetik, njĂ« shumĂ« kjo prej 110 milionĂ« euro. Kjo e fundit pĂ«rmban  ndĂ«rtimin e linjĂ«s sĂ« interkonieksionit me KosovĂ«n si dhe ndĂ«rtimi I  unazĂ«s sĂ« pjesĂ«s jugore tĂ« vendit. Jam vĂ«nĂ« nĂ« dijeni qĂ« po bĂ«hen pĂ«rpjekje pĂ«r tĂ« shpallur fituese njĂ« kompani e cila kishte njĂ« kosto rreth 33 % mĂ« tĂ« lartĂ« nga kompania tjetĂ«r rivale.
Sigurisht nĂ« pĂ«rpjekje pĂ«r tĂ« mbrojtur interesin publik, I jam adresuar KFĂ‹-sĂ« qĂ«  merr nĂ« konsiderate ligjin shqiptarĂ« qĂ« kostoja mĂ« e ulĂ«t duhet tĂ« ketĂ« preferencĂ« kur diferenca Ă«shtĂ« kaq e madhe. Sikurse edhe kriteret teknike kanĂ« peshĂ«n e tyre specifike.
Pas kësaj kam pasur disa takime të OST-së me Bankën Gjermane për të parë rishikimin e fituesit duke qënë se ende nuk ishin deklaruar dhe ende nuk kemi marrë një përgjigje. Po ushtrohet një presion nga grupet e interesura që synojnë të bëjnë presion mbi qeverinë, kompaninë publike OST-në që të ketë një fitues pavarësisht kostos por që në total, duke pëfshirë edhe pjesën e Kosovës diferenca ishte shumë më e madhe. Nuk kemi ende dicka të konfirmuar. Por duhej të njoftohej OST dhe të merrej dakortësia e saj.

-Cili është mendimi juaj sot lidhur me shpërndarjen e të ardhurave në vend?
Ka patur një tedencë për të krijuar një shtresë të mesme. Nëse shpërndarja në 2004 sipas një raporti të BB-së ishte sa 10 % e popullsisë. Kjo e fundit zotëronte rreth 90 % të të ardhurave. Me përpjekjet që po bëhet jo përmes një rishpërndarjeje që vjen nga politikat fiskale dhe përmes buxhetit por përmes një hapjeje dhe një konkurueshmërie më evidente në treg po mundësohet marrja pjesë e një numri më të madh operatorësh. Edhe në Shqipëri si kudo në hapësirën europiane nuk është në trendin normal c’ka do të thotë sa 50 %.