• |
• English

• Kreu
• |
• Indeksi

Konferencë e ministrit të Financave për realizimet e vitit 2010 dhe objektivat e vitit 2011.

Viti 2010 do të shënojë rritjen ekonomike 4.1 %, duke mbetur ekonomia me rritjen më të lartë në rajonin tonë.

Jam sot këtu para jush për të njoftuar rezultatet e vitit 2010 në fushën e ekonomisë dhe financave të vendit. Ajo që duhet theksuar është fakti që ekonomia shqiptare gjatë vitit 2010, mbeti ekonomia jo vetëm më pak e influencuar nga presionet e krizës globale, por njëkohësisht edhe ekonomia më dinamike në rajonin tonë dhe në hapsirën europiane në fazën fillimit të rritjes dhe të rimarjes së zhvillimit ekonomik. Sipas raportit më të fundit të Drejtorisë së Përgjithshme Financave dhe Ekonomisë në Komisionin Europian, të publikuar në janar të vitit 2011 “Ekonomia shqiptare demonstroi se mbeti tërësisht e paprekur nga presionet e krizës globale dhe me një trend tërësisht pozitiv përgjatë vitit 2010.”
Nisur nga zhvillimet në ekonominë reale mund të themi se viti 2010 ka demonstruar nga një rritje ekonomike e cila është karakterizuar nga dy tendenca : Së pari nga një rritje pozitive e lartë; dhe së dyti që është dhe më e rëndësishme nga një rritje e qëndrueshme dhe me përmirësim nga tremujori në tremujor. Kështu, në tremujorin e parë të vitit 2010 rritja ekonomike ishte 2.5 % mbi bazë vjetore; në tremujorin e dytë 3.3 %; në tremujorin e tretë 4.9 % duke shënuar si 9 mujor një rritje ekonomike prej 3.6 % të PBB-së dhe duke mbetur në këtë mënyrë ekonomia me rritjen më të lartë në rajonin tonë. Zhvillimet edhe në tremujorin e katërt garantojnë objektivin e shpallur nga qeveria dhe që e kemi deklaruar për një rritje ekonomike të paktën 4.1 % në krahasim me vitin 2009.
KĂ«tĂ« rritje e kanĂ« mbĂ«shtetur nĂ« radhĂ« tĂ« parĂ« eksportet, nĂ« tĂ« cilat ekonomia shqiptare ka demonstruar njĂ« fuqi nĂ« raport me vendet e tjera  tĂ« rajonit. Si 9 mujor eksportet ishin 59 % mĂ« tĂ« larta se njĂ« vit mĂ« parĂ«, ndĂ«rkohĂ« qĂ« si 6 mujor ishin 73 % mĂ« tĂ« larta. Pra mbetemi ekonomia me trendin mĂ« tĂ« mirĂ« tĂ« eksporteve.
Importet kanë pasur rritje më të moderuar rreth 19 % në krahasim me një vit më parë dhe kjo bën që bilanci tregtar të jetë më i përmirësuar. Pra përballë rritjes së eksporteve dhe një rritje shumë të moderuar të importeve, bilanci tregtar i ekonomisë së vendit ka përmirësuar një përmirësim pozitiv në raport me PBB-në.
Në të njëjtën linjë ka ecur edhe bilanci i pagesave, i cili në tremujorin e tretë pati një përmirësim prej 53 milion euro, suficit dhe si 9 mujor një suficit prej 50 milion euro, duke përmirësuar ndjeshëm situatën e vitit të kaluar në bilancin e pagesave të vendit.
Kursi i këmbimit ka qenë stabël. Kësaj i ka kontribuar veç rritjes ekonomike edhe masat e marra në sferën financiare. Një kredi përmes eurobondit, e marrë nga qeveria si dhe zhvillime të tjera të ekonomisë eksportuese dhe të turizmit, mundësuan që kursi i këmbimit të mbetet i stabilizuar përgjatë vitit 2010 dhe përbën elementin më mbrojtës përballë presioneve të inflacionit që vijnë nga kriza ekonomike globale dhe që janë shfaqur në një sërë ekonomish jashtë eurozonës.
Inflacioni, i lidhur ngushtë me të ka qenë tërësisht brenda objektivave të vendosura nga Banka e Shqipërisë me një rritje prej 3.6 % si bazë vjetore në krahasim me vitin 2009, ndërkohë që norma e inflacionit për tremujorin e katërt ka qenë rreth 3.1 % dhe dëshmon për një ulje të presioneve inflacioniste edhe në vijim.
Sektori financiar ka pasur gjithashtu zhvillime tepĂ«r pozitive. Rikthimi i besimit tĂ« qytetarĂ«ve tek sistemi financiar ka bĂ«rĂ« qĂ« depozitat pĂ«rgjatĂ« vitit 2010, pĂ«r  11 mujorin tĂ« jenĂ« 17.4 % mĂ« tĂ« larta nĂ« krahasim me vitin 2009 ( 12 mujori nuk Ă«shtĂ« raportuar ende) . Kjo ka mundĂ«suar kĂ«shtu njĂ« kapacitet mĂ« tĂ« mirĂ« pĂ«r tĂ« financuar rritjen ekonomike dhe pĂ«r tĂ« rritur kreditĂ« nĂ« adresĂ« tĂ« ekonomisĂ« reale dhe bizneseve private. Niveli i kredisĂ«, i lidhur ngushtĂ« me tĂ« dhe pĂ«rtej masave tĂ« sigurisĂ« dhe kujdesit qĂ« bĂ«n sistemi bankar, ka qenĂ« 9. 12 % mĂ« tĂ« larta kreditimet pĂ«r 11 mujorin nĂ« krahasim me vitin 2009, duke arritur nĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ« edhe nivelin mĂ« tĂ« lartĂ« tĂ« kreditimit tĂ« ekonomisĂ« reale nĂ« ShqipĂ«ri. Ajo qĂ« mbetet pĂ«r t’u theksuar Ă«shtĂ« fakti se Ă«shtĂ« rritur nĂ« mĂ«nyrĂ« mĂ« tĂ« ndjeshme, gjĂ« qĂ« flet pĂ«r njĂ« pozitivitet dhe perspektivĂ« zhvilluese pĂ«r vitin 2011 e nĂ« vijim, kredia pĂ«r korporatat jo tĂ« sistemit financiar e cila Ă«shtĂ« rritur me 19 . 2 % nĂ« krahasim me vitin 2009 ndĂ«rkohĂ« qĂ« kredia pĂ«r individĂ«t, pĂ«r konsumatorĂ«t ka patur njĂ« rritje tepĂ«r tĂ« moderuar prej 4.5 % qĂ« lidhet dhe me kujdesin qĂ« bĂ«n sistemi bankar pĂ«r kĂ«to kredi.
Normat e interesit kanĂ« qenĂ« tĂ«rĂ«sisht tĂ« stabilizuara dhe nĂ« rĂ«nie tĂ« vazhdueshme nga tremujori nĂ« tremujor. Kjo ka mundĂ«suar rritjen e kapaciteteve pĂ«r tĂ« kredituar mĂ« mirĂ« sistemin e ekonomisĂ« reale. Kjo bazohet nĂ« dy aspekte : sĂ« pari nĂ« rritjen e likuiditetit nĂ« sistem dhe sĂ« dyti nĂ« uljen e kĂ«rkesĂ«s tĂ« qeverisĂ« pĂ«r tĂ« qenĂ« aktori kryesor i tĂ«rheqjes sĂ« kursimeve pĂ«rmes bonove tĂ« thesarit. 
Tregu i punës ka njohur zhvillime tërësisht pozitive. Nga 13.83 që ishte niveli i papunësisë në fillim të vitit, ka zbritur në 13.5 % në fund të tremujorit të tretë, me një tendencë për të rënë në vijimësi edhe për tremujorin e katërt si dhe për vitin në vijim.
Në zhvillime të ngushta me ekonominë e vendit edhe financat publike dhe buxheti i shtetit kanë njohur një zhvillim tërësisht pozitiv. Mund të deklarojmë mbylljen me sukses të plotë të të gjithë objektivave të vendosura në buxhetin e shtetit për vitin 2010, përmes buxhetit të rishikuar në korrik të vitit që lamë pas dhe ky sukses ka kontribuar më tej në fuqizimin e themeleve të qëndrueshmërisë ekonomike për vitin 2011 dhe në perspektivë.
Të ardhurat buxhetore arritën në nivelin e 324 miliard lekë ose sa 97.4 % e programit të miratuar në buxhetin e muajit korrik 2010, duke realizuar 26 miliard lekë më shumë 9 % më shumë të ardhura krahasuar me vitin 2009. Kjo flet për një trend tërësisht pozitiv dhe me ritme normale që ekonomia shqiptare ka pasur në vitet kur ka patur një rritje 5 dhe 6 % në vitet e shkuara. Ajo që ka dhënë trendin kryesor në këtë zhvillim ka qenë administrata doganore e cila ka pasur një rritje të nivelit me 13.4 % krahasuar me vitin 2009. Të ardhurat e buxhetit qendror janë realizuar sa 99 % e programit. Vlen të theksohet fakti se të gjitha llojet e taksave janë në rritje në krahasim me një vit më parë. Sigurisht që në krahasim me objektivat e vendosura nuk janë të gjitha të realizuara, por fakti që si administratë qendrore realizoi 99 % të ardhurave dëshmon për një performancë pozitive të administratës fiskale dhe të ekonomisë që kontribuon me taksa në buxhetin e shtetit.
Buxheti i pushtetit  vendor ka patur njĂ« performancĂ« mĂ« negative, me njĂ« realizim prej 77 % tĂ« programit ose 2 % mĂ« pak se viti 2009. Kjo evidenton edhe shqetĂ«simin qĂ« kemi ngritur si administratĂ« qendrore pĂ«r njĂ« performancĂ« jo rtĂ« mjaftueshme nga buxhetet vendore nĂ« nxjerrjen e taksave dhe administrimin e tyre.
Vlen tĂ« theksohet fakti se pĂ«r vitin 2010 nga administrata qendrore fiskale janĂ« rimbursuar nĂ« adresĂ« tĂ« bizneseve 9.7 miliard lekĂ« si formĂ« e TVSH-sĂ« qĂ« lidhet me vĂ«llimin e rritur tĂ« eksporteve por njĂ«kohĂ«sisht dhe me vĂ«llimin e investimeve nĂ« proces gjatĂ« vitit. Kjo rritje Ă«shtĂ« rreth  3 herĂ« mĂ« e lartĂ« nga rimbursimi nĂ« vitin 2009 dhe shumĂ« herĂ« mĂ« e madhe nĂ«se marrim mesataren disavjecare. Pra kemi tĂ« bĂ«jmĂ« me njĂ« qĂ«ndrim mĂ« aktiv tĂ« administratĂ«s qendrore fiskale nĂ« raport me lehtĂ«simin e ambientit pĂ«r biznesin dhe moskrijimin e problemeve financiare pĂ«r biznesin qĂ« lidhen raportet e pagimit tĂ« taksave. Pra rreth 10 miliard lekĂ« ose rreth 100 milionĂ« USD rimbursim pĂ«r vitin 2010 kanĂ« qenĂ« njĂ« ndihmĂ« pĂ«r tĂ« aktivizuar bizneset tĂ« cilat kanĂ« pasur probleme dhe vĂ«shtirĂ«si financiare.
Realizimi i të ardhurave dëshmon se objektivat e vendosura në muajin korrik kanë qenë tërësisht realiste dhe nuk u vërtetua asnjë nga hipotezat e opozitës se : janë optimiste, nuk do të realizohen dhe se do të çojnë në thellimin e mëtejshëm të deficitit , në kufizimin e mëtejshëm të shpenzimeve apo rritjen e borxhit publik.
Shpenzimet kane qenĂ« nĂ« pĂ«rputhje me objektivat e vendosura. U respektuan tĂ«rĂ«sisht objektivat qĂ« u vendosĂ«n nĂ« muajin korrik pĂ«rmes buxhetit tĂ« rishikuar. NĂ« tĂ«rĂ«si shpenzimet arritĂ«n nĂ« 362 miliard lekĂ« ose 97. 2 % e programit tĂ« miratuar, pra kemi njĂ« performancĂ« pozitive nĂ« realizimin e shpenzimeve tĂ« buxheteve nĂ« tĂ«rĂ«si. Ato janĂ« 5 % mĂ« tĂ« ulĂ«ta nĂ« krahasim me njĂ« vit mĂ« parĂ« ndĂ«rkohĂ« qĂ« pushteti vendor ka realizuar 8.4 mĂ« pak shpenzime se viti 2009 dhe qĂ« kushtĂ«zohen nga rĂ«nia apo nga mosarkĂ«timi i tĂ« ardhurave tĂ« tyre, pasi tĂ« gjithĂ« transferuat e programuara nga qeverisja qendrore nĂ« adresĂ« tĂ« pushtetit vendor nĂ« buxhetin fillestar dhe jo nĂ« atĂ« tĂ« rishikuar janĂ« realizuar, pra janĂ« akorduar tĂ« gjitha fondet. 
Duhet theksuar që në vitin 2010 ka dominuar administrimi dhe angazhimi i qeverisë i deklaruar në muajin janar për prosperitet fiskal, për të vënë në kontroll shpenzimet dhe për të minimizuar rrisqet që vijnë nga shpenzimet e rritura të buxhetit, u bë realitet përgjatë viti 2010, siç thashë duke ulur dhe kufizuar një sërë shpenzimesh në krahasim me vitin 2009 dhe duke respektuar tërësisht objektivat dhe tavanet e vendosura në muajin korrik. Zhvillimi pozitiv në këtë administrim, krijoi mundësinë që në muajin dhjetor qeveria të hartojë një akt normativ, i cili çoi në rritjen e shpenzimeve për investime në infrastrukturë në adresë të MPPPT për 5 miliard lekë pa shkaktuar një rritje të deficitit të vitit apo cenim të borxhit publik të vendit.
Deficiti buxhetor  Ă«shtĂ« 1.5 miliard lekĂ« mĂ« i ulĂ«t nĂ« krahasim me atĂ« qĂ« ne parashikuam nĂ« korrik, pra nuk u tejkalua siç deklaroi dhe paralajmĂ«roi opozita nĂ« kuvend se deficiti do tĂ« rritet, se borxhi publik do tĂ« rritet, se qeveria Ă«shtĂ« jorealiste nĂ« programin e saj, pĂ«rkundrazi Ă«shtĂ« siç e thashĂ« 1.5 miliard lekĂ« mĂ« i ulĂ«t se parashikimi dhe zbret nĂ«n 3. 3 % tĂ« PBB-sĂ« nga 7 % qĂ« ishte vitin e kaluar ose nga 4.5 % qĂ« ishte deficiti qĂ« vinte pĂ«r shkak tĂ« huamarrjes pĂ«r vitin 2009. pra njĂ« pĂ«rgjysmim, njĂ« ulje me 50 % e huamarrjes pĂ«r vitin 2010 flet pĂ«r performancĂ«n pozitive si nĂ« nxjerrjen e taksave ashtu dhe nĂ« administrimin e shpenzimeve publike dhe nĂ« politikĂ«n e deklaruar pĂ«r qĂ«ndrueshmĂ«ri fiskale nga ana e qeverisĂ« qĂ« nĂ« janar 2010.
Borxhi publik pĂ«r kĂ«tĂ« shkak vijoji tĂ« ulet duke pĂ«rbĂ«rĂ« njĂ« rast tĂ« veçantĂ« nĂ« rajon, qĂ« ulĂ«m borxhin publik edhe nĂ« vitin 2010 duke mbajtur njĂ« normĂ« tĂ« lartĂ« tĂ« investimeve publike si investime tĂ« pushtetit qendror prej 5.5 % tĂ« PBB-sĂ« ndĂ«rkohe qĂ« nĂ« rajon lĂ«viz nga 0 - 1 % vĂ«llimi i investimeve qĂ« kryhet prej tyre dhe kemi njĂ« rritje po ashtu tĂ« borxhit publik pĂ«rgjatĂ« vitit 2010nĂ« mesataren e vendeve tĂ« rajonit sipas analizĂ«s qĂ« bĂ«n Drejtoria e PĂ«rgjithshme Financave dhe EkonomisĂ« nĂ« Komisionin Europian. Borxhi publik vijoi tĂ« ulet dhe kjo ulje do tĂ« ishte edhe mĂ« e madhe nĂ«se Pushteti Vendor nuk do tĂ« pĂ«rdorte  tĂ« drejtĂ«n pĂ«r tĂ« konsumuar nga tĂ« ardhurat e trashĂ«guara dhe tĂ« 5 miliard lekĂ«ve tĂ« tjera. Pra do tĂ« kishim njĂ« deficit vjetor prej 2.5 % tĂ« PBB-sĂ« njĂ« vĂ«llim tĂ« borxhit me 5 miliard lekĂ« mĂ« tĂ« ulĂ«t, qĂ« do tĂ« ulte me 0.5 % tĂ« PBB-sĂ« nĂ«se pĂ«rgjatĂ« vitit 2010 Pushteti Vendor nuk do tĂ« kishte shpenzuar 5 miliardĂ« lekĂ« mĂ« shumĂ« nga sa janĂ« mbledhur tĂ« ardhura dhe nga sa janĂ« transferuar nga buxheti qendror duke pĂ«rdorur, tĂ« drejtĂ«n e ligjshme, tĂ« transferimit tĂ« fondeve nga njĂ« vit nĂ« tjetrin. Kjo bĂ«n tĂ« domosdoshme qĂ« si nivel qendror tĂ« mund tĂ« programojmĂ« edhe pĂ«rdorime tĂ« tilla pĂ«r tĂ« mos u ndodhur para tĂ« papriturave sepse mund tĂ« ishim vĂ«rtetĂ« nĂ« njĂ« tejkalim tĂ« deficitit pikĂ«risht pĂ«r shkak tĂ« njĂ« tĂ« drejte legjitime qĂ« ka pushteti vendor.
Viti 2001 sigurisht pĂ«rbĂ«n njĂ« vit tĂ« ngarkuar me objektiva, me shpresĂ« dhe besim tĂ« plotĂ« se trendi i programuar nĂ« buxhetin e kĂ«tij viti do tĂ« jetĂ« tĂ«rĂ«sisht i mundur. Pa u ndalur nĂ« detaje tĂ« objektivave qĂ« kanĂ« tĂ« bĂ«jnĂ« si me administrimin nĂ« tĂ«rĂ«si tĂ« buxhetit tĂ« shtetit me rritjen e tĂ« ardhurave, me pĂ«rmirĂ«simin e administrimit tĂ« sistemit fiskal dhe modernizimin e tij, me mbĂ«shtetjen e prioriteteve dhe programeve tĂ« deklaruara nga ana e qeverisĂ«, me rritjen e pagave dhe tĂ« pensioneve siç bĂ«mĂ« nĂ« vitin 2010 po kĂ«shtu edhe pĂ«r vitin 2011, si dh pĂ«r njĂ« sĂ«rĂ« cĂ«shtje tĂ« tjera ju ftoj qĂ« pĂ«rmes website tĂ« MinistrisĂ« sĂ« Financave  www.minfin.gov.al tĂ« shihni detajet e programit pĂ«r vitin 2011.