• Kreu
• |
• Indeksi

Fjala e Ministrit te Financave ne Kuvend per projektin e faljes dhe amnistise fiskale

E nderuar zonja Kryetare!

Të nderuar zotërinj deputetë!

Projektligji për amnistinë fiskale që po diskutohet dhe do të votojmë sot në këtë seancë është një propozim i hershëm, i rreth dy viteve të shkuara kur i komunitetit të biznesit në disa ndërhyrje, në disa kërkesa dhe reflektonte bazën e zhvillimit të sistemit fiskal dhe të veprimit të shtetit ligjor në Shqipëri.
Amnistia që ne kemi propozuar dhe që keni ju sot në tavolinë, është një përmbledhje e diskutimeve dhe qëndrimeve që kanë prezantuar komuniteti i biznesit, dhomat e tregtisë, shoqata të ndryshme të organizimit ekonomik dhe tregtar në një seri takimesh të zhvilluara në harkun e dy viteve të fundit. Dhe në gjithë këtë debat të gjerë publik nga ana e qeverisë është kërkuar pjesëmarrja dhe kontributi i opozitës, edhe nga dhomat e biznesit në tryezat e përbashkëta të organizuara nga administrata fiskale janë ftuar përfaqësuesit e opozitës të cilët nuk kanë pranuar të marrin pjesë, nuk kanë pranuar të diskutojnë mundësitë e një amnistie fiskale kaq të nevojshme për ekonominë dhe qytetarët e vendit.
Amnistia fiskale nuk Ă«shtĂ« njĂ« shpikje shqiptare Ă«shtĂ« njĂ« praktikĂ« dhe njĂ« instrument i fundit, i pĂ«rdorur nĂ« tĂ« gjitha vendet ku ligji dhe konkurrenca kĂ«rkojnĂ« marrjen e masave ekstreme pĂ«r tĂ« shĂ«ndoshur situatĂ«n ekonomike dhe situatĂ«n  sociale tĂ« njĂ« vendi. Ato janĂ« zhvilluar tĂ« shumta nĂ« njĂ« seri vendesh por jo tĂ« shpeshta. KanĂ« qenĂ«  shumĂ« periodike, me afate tĂ« zgjatura deri kur kanĂ« mbyllur periudha tĂ« caktuara  tĂ« mosveprimit rigoroz tĂ« ligjit apo tĂ« njĂ« situate kur tregu ka funksionuar nĂ« mĂ«nyrĂ« jo perfekte dhe ku tregu ka qenĂ« jo konkurrues.
Mund t’ju them se në 40 shtete të Shteteve të Bashkuara të Amerikës ka pasur njëzet vitet e fundit nga një amnisti. Dhe jo vetëm në Amerikë por edhe në Europë në dhjetë vitet e fundit kanë qenë shtete si : Belgjika, Franca, Irlanda, Italia, Zvicra, që kanë përdorur amnistinë fiskale.
NĂ« AmerikĂ«n Latine : Argjentina, Bolivia, Brazili, Kili, Kolumbia, Kosta Rika, Ekuadori, Honduras, Meksika, Panamaja, Peru, Uruguaj: Sic shihni janĂ« njĂ« numĂ«r i madh shtetesh aty ku evazioni dhe funksionimi i ekonomisĂ« dhe i ligjit ka qenĂ« mĂ« i dobĂ«t.  NĂ« Azi : India, Malajzia, Pakistani, Sri Lanka; si dhe nĂ« PaqĂ«sor :Australia, Indonezia, Zelanda e Re, Filipinet. qĂ« nĂ« 10 vitet e fundit kanĂ« pĂ«rdorur amnistinĂ« fiskale si njĂ« instrument pĂ«r tĂ« zgjidhur dhe pĂ«r tĂ« adresuar njĂ« sĂ«rĂ« çështjesh Ă«t ndryshme.
Për të zbritur te rasti i ekonomisë shqiptare. Përse qeveria ra dakord me propozimin e komunitetit të biznesit për një amnisti fiskale në kushtet aktuale?
Janë disa aspekte:
Me marrjen e kĂ«rkesĂ«s Ministria e Financave  vlerĂ«soi nivelin e pĂ«rgjithshĂ«m tĂ« pĂ«rputhshmĂ«risĂ« vullnetare tĂ« tatimpaguesve nga njĂ«ra anĂ« dhe kapacitetet administrative nga ana tjetĂ«r.
Një amnisti fiskale nuk mund të ndodhë vetëm për qëllime politike dhe për qëndrime politike, sikurse pretendon dhe argumenton opozita. Një amnisti fiskale nuk është një akt politik por është një akt shumë më i gjerë, me sens ekonomik dhe social që synon të zgjidhë çështje të mëdha të ekonomisë dhe të tregtisë.
Është koha për amnisti sepse kanë ndodhur disa zhvillime në ekonominë dhe shoqërinë shqiptare vitet e fundit, që e bëjnë të domosdoshme. Këto ndryshime së pari kanë të bëjnë me rritjen e kapacitetit të institucioneve për të zbatuar në mënyrë më rigoroze ligjin. Forcimi i shtetit ligjor nxjerr në dukje dhe shton nevojën e një tolerance momentale. Para dy vitesh, këtu në Kuvendin e Shqipërisë, u miratua ligji antimafie, i cili në tërësinë e tij parashikon një sërë instrumentesh detyruese të cilat kanë nevojë për t’u adresuar.
Ne në amnisti nuk përfshijmë veprat që mbulon ligji antimafia, përndryshe do të kishim nevojën detyruese edhe të votës së opozitës. Ne në amnisti kemi përfshirë vetëm kundravajtjet penale që kanë të bëjnë me : mospagim taksash dhe me fshehje të të ardhurave.
Nga ana tjetĂ«r ndryshime tĂ« mĂ«dha kanĂ« ndodhur nĂ« administrimin fiskal, i cili me taksa 2 herĂ« mĂ« tĂ« ulĂ«ta arkĂ«ton nĂ« buxhetin e shtetit jo thjesht dy deri nĂ« tre herĂ« mĂ« shumĂ« taksa tĂ« veçanta, se sa 5 -6 vjet tĂ« shkuara,  por qĂ« ka rritur pĂ«rtej uljes drastike tĂ« tĂ« gjitha taksave, ka rritur rendimentin fiskal nĂ« tĂ« ardhurat e buxhetit nga 21 pĂ«r qind nĂ« 27 pĂ«r qind. Dhe kjo dĂ«shmon rritjen e kapacitetit administrativ. Dhe ky kapacitet administrativ nuk ka tĂ« bĂ«jĂ« thjesht me vullnetin e mirĂ« tĂ« inspektorĂ«ve, punonjĂ«sve tĂ« administratĂ«s fiskale por ka tĂ« bĂ«jĂ« me njĂ« sĂ«rĂ« masash tĂ« ndĂ«rmarra nga ana e qeverisĂ« pĂ«r tĂ« modernizuar nxjerrjen dhe administrimin e taksave. TashmĂ« po zbatojmĂ« sisteme nga mĂ« modernet edhe pse opozita nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« vazhdueshme nuk i Ă«shtĂ« bashkĂ«ngjitur kĂ«tij vullneti tĂ« qeverisĂ« pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« revolucionin fiskal nĂ« tĂ« dyja planet : nga ana e administrimit dhe uljes sĂ« barrierave. MegjithatĂ«  po zbatohen njĂ« sĂ«rĂ« reformash me ndihmĂ«n e teknologjive mĂ« tĂ« fundit pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« vjeljen e taksave nĂ« ShqipĂ«ri nĂ« parametrat mĂ« tĂ« mira tĂ« vendeve tĂ« tjera rajonit. Dhe realisht nĂ« disa taksa janĂ« tĂ« krahasueshme pĂ«r nga niveli me ekonomi tĂ« rajonit dhe performojnĂ« shumĂ« mĂ« mirĂ«. Kjo dĂ«shmon se niveli i administrimit tĂ« taksave Ă«shtĂ« rritur nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« dukshme. Nga ana tjetĂ«r, sjellja e tatimpaguesve ka ndryshuar sepse taksat janĂ« ulur nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« dukshme, sepse klima e biznesit Ă«shtĂ« pĂ«rmirĂ«suar nĂ« mĂ«nyrĂ« galoponte. NĂ« vitet e fundit Ă«shtĂ« ulur dy herĂ« e gjysmĂ« taksa korporative Tatimi mbi Fitimin; Ă‹shtĂ« ulur 2.3 herĂ« taksa mbi nivelin e tĂ« ardhurave; Ă«shtĂ« ulur me 50 % taksa e punĂ«s, nga 30 % nĂ« 15 % qĂ« paguanin kompanitĂ«. JanĂ« hequr rreth 19 taksa tĂ« tjera nacionale janĂ« hequr ose zbutur njĂ« sĂ«rĂ« tarifash shĂ«rbimi nĂ« krahasim me 5 vite tĂ« shkuara dhe kjo ka bĂ«rĂ« qĂ« klima pĂ«r biznesin tĂ« pĂ«rmirĂ«sohet dhe kjo ka shtruar nevojĂ«n dhe domosdoshmĂ«rinĂ« qĂ« biznesit tĂ« deklarohet, pasi dalja nĂ« dritĂ«, pasi pagimi i taksave kushton mĂ« pak se fshehja e tyre, se evazioni fiskal, se kostot e nevojshme qĂ« vijnĂ« pĂ«r tĂ« pĂ«rpunuar disa bilance pĂ«r tĂ« fshehur tatimet dhe pĂ«r tĂ« fshehur taksat.
Zonja dhe zotërinj, kanë qenë këto elementë : nga njëra anë rritja e kapaciteteve të administrimit, zbutja e barrierave administrative dhe fiskale që çuan në nevojën e komunitetit të biznesit për të dalë në dritë dhe për të kërkuar legalizimin e kapitaleve dhe amnistimin e tyre.
Për sa më sipër është e vërtetë që amnistia po shoqërohet me falje të gjerë, sepse nuk ka kuptim që detyrimet e viteve të shkuara të lidhura me një periudhë të një evazioni dhe informaliteti të përhapur të ekonomisë të vazhdojnë të qëndrojnë si çekan mbi kokën e bizneseve dhe ekonomisë. Falja shkon në dimensione shumë më të gjera, dhe së bashku të dyja, amnistia dhe falja janë elementët që e bëjnë këtë ligj domosdoshmëri dhe që janë shumë të mirëpritura nga biznesi.
Nga ana e opozitĂ«s sikurse shihet edhe nga qĂ«ndrimi nĂ« seancĂ«, nĂ« vend tĂ« alternativĂ«s opozitare kanĂ« preferuar tĂ« pĂ«rdorin obskurantizmin opozitar, largimin nga nevoja pĂ«r ta vlerĂ«suar dhe demagogjinĂ« politike. 
Ju nuk mund të bini dakord me amnistinë, përderisa nuk amnistoheni ju, përderisa nuk amnistohen politikanët. Dhe ky ligj nuk bën amnistimin e politikanëve , nuk bën amnistimin e veprave penale në kuadrin e krimit të organizuar. Ju po qani këtë dhe nuk ka interesa të tjera për ju veç interesave tuaja dhe forcave tuaja!
Po ku konsiston kjo Amnisti?
Se pari, kjo inisiative ka ne qender te saj QYTETARIN;
• Te gjithe ata qytetare qe kane shuma monetare dhe duan ti legalizojne, mund ta bejne kete dhe ti fusin ne banke. Tarifa qe paguajne per kete eshte sa 3% e shumes. Kjo tarife eshte shume me e vogel se interesi ne leke qe japin bankat per depozitimin e shumave. Keto interesa ne varesi te bankes ku depozitohen shumat ne te holla, variojne nga 6.5 – 7.5%.
• Te gjithe qytaret qe kane blere pasuri te paluajtshme, toka apo apartamente, dhe qe per shkak te ndryshimit te shpejte dhe shume te madh te tregut te pasurive te paluajtshme vitet e fundit, do te paguanin nje tatim te madh mbi shitjen e pasurise se paluajtshme, mund te bejne rivleresimin e pasurise se tyre me vlere tregu. Tarifa per kete rivleresim eshte 1%. Pra nese nje apartament i blere ne vitin 2002, kushtonte 30 mije USD dhe nese shitet sot kushton 100,000 Euro, ka nje diference ne vlere prej rreth 100,000 USD, cla do te bente qe tatimi ne masen 10% te ishte 10,000 USD. Duke bere vleresimin qytatari do te paguaje vetem 1,000 USD. Kjo behet per te rivendosur ne vend baraine sociale qe solli deformimi i tregut te pasurise se paluajtshme vitet e fundit.
• Te gjitha taksat dhe tatimet e qytetareve te papaguara deri ne fund te vitit 2010 falen. Ketu perfshihen dhe taksat e papaguara per makinat si dhe gjobat e makinave.
• Detyrimet per pagimin e detyrimeve doganore per makinat e importuara deri ne fund te vitit 2010, u falen gjobat dhe interesat, nese paguhet 50% e principalit te detyrimit.
• Energjine elektrike per shtresat ne nevoje deri ne fund te 2006.
• Ujin e pijshĂ«m pĂ«r familjaret deri ne momentin e transferimit te aksioneve tek pushteti vendor, por jo me vone se 2010.
Se dyti, kjo inisiative, behet per biznesin e vogel;
• Te gjithe ata qytetare qe jane te regjistruar dhe si biznes i vogel dhe qe deklarojne shuma monetare ne baze te ketij ligji, do te konsiderohen se i kane paguar te gjithe detyrimet tatimore konform ligjit, deri me 31 Dhjetor 2010. Tarifa e ketij legalizimi eshte sa ajo e qytetareve, pra 3 %.
• Te gjitha taksat dhe tatimet e biznesit te vogel, te papaguara deri ne fund te vitit 2010, falen.
• Te gjithe te vetpunesuarve, u falen sigurimet shoqerore dhe shendetesore dhe gjobat e kamate vonesat e papaguara deri me 31 Dhjetor 2008. U falen gjithashtu dhe 2 vitet e fundit nese paguajne detyrimin e tyre per sigurime per vitin 2011. Kjo kategori nese deshiron te paguaje detyrimet per kontributet, u falen gjobat dhe kamate vonesat per te gjithe periudhen e kaluar.
• Personave fizike, biznes i vogel, u falen gjobat dhe kamate vonesat per te punesuarit e tyre, deri me 31 Dhjetor 2010.
• Biznesit te vogel i cili eshte pajisur me kase fiskale deri me 28 Shkurt 2011, u falen gjobat e marre per mosvendosjen e ketyre pajisjeve.
Se treti, kjo inisiativë bëhet për biznesin;
• Te gjithĂ« kompanitĂ« shqiptare qĂ« kanĂ« nĂ« bilancet e tyre pasuri tĂ« paluajtshme dhe makineri pajisje me vlerĂ« poshtĂ« vlerĂ«s sĂ« tregut, mund tĂ« bĂ«jnĂ« rivleresimin e tyre duke i pasqyruar ne bilancin e vitit 2011. Tarifa per pasurite e paluajtshme eshte 3% e differences qe rrjedh nga rivleresimi dhe 5% per makineri e pajisje.
• Biznesit u falet gjithashtu borxhi tatimor e doganor deri me 31 Dhjetor 2008. PĂ«r 2009, nĂ«se paguajnĂ« 30% te principalit u falen gjobat dhe kamate vonesat; pĂ«r 2010, nĂ«se paguajnĂ« 50% te kapitalit, u falen gjobat dhe kamatĂ« vonesat.
• Bizneseve qe paguajnĂ« 50% te principalit te borxhit doganor per vitin 2009, u falen kamate vonesat dhe gjobat qe lidhen me kete borxh. Ndersa ata qe paguajnĂ« 100% te ketij borxhi pĂ«r vitin 2010, u falen interesat, gjobat dhe kamate vonesat.
• Bizneseve u falen kamate vonesat dhe gjobat pĂ«r detyrimet pĂ«r sigurimet shoqĂ«rore e shĂ«ndetĂ«sore te papaguara.
• Bizneseve u krijohet mundĂ«sia qe te vetĂ«deklarojnĂ« detyrimet tatimore e doganore te padeklaruara pĂ«r periudhĂ«n deri me 31 Dhjetor 2010 dhe nĂ«se paguajnĂ« 50% te diferencĂ«s qe rrjedh nga ky vetĂ«deklarim, u falet pjesa tjetĂ«r se bashke me gjobat e kamate vonesat qe do te aplikoheshin.

Çfarë nuk është përfshirë ne ketë iniciative?
Siç e pate, detyrimet tatimore e doganore për vitin 2011, si dhe nje pjese e atyre te viteve 2009 dhe 2010, nuk janë përfshirë dhe bizneset duhet qe te përfitojnë nga ky proces qe te normalizojnë njëherë e përgjithmonë marrëdhënien me administratën fiskale. Unë theksoj se ky ligj do te shoqërohet dhe me ndryshime shume te rëndësishme ne ligjin fiskal për mbledhjen me force te detyrimeve, prandaj një kujdes i madh duhet te tregohet nga te gjithë tatimpaguesit ne te ardhmen për pagimin e taksave apo tatimeve.
Nuk do te mund te përfitojnë nga legalizimi i te ardhurave monetare apo nga falja e disa prej detyrimeve tatimore, zyrtaret si dhe personat e lidhur me ta qe kane apo kane pasur detyrimin për deklarim te pasurisë se tyre. Ky ligj ne përgjithësi, nuk do te preke asnjë nga procedurat administrative apo penale qe Inspektorati ka ndërmarrë apo do te ndërmarrë ne te ardhmen.
Dhe se fundi, jashtĂ« kĂ«tij ligji mbeten te gjitha ato vlera monetare apo pasuri te krijuara nga krimi i organizuar, trafiku dhe korrupsioni. 
Nga ana tjetĂ«r, ju deklaroj dhe konfirmoj se kjo Ă«shtĂ« e vetmja amnisti qe do te ndĂ«rmerret - Amnistia nuk do tĂ« pĂ«rsĂ«ritet mĂ«. Ky Ă«shtĂ« njĂ« mesazh qe dua ta pĂ«rcjell edhe njĂ« here nga kjo salle pĂ«r te gjithĂ« qytetaret shqiptare. Kjo amnisti Ă«shtĂ« vija e madhe ndarĂ«se nga nje periudhe tranzicioni prej 20 vjetĂ«sh te kulturĂ«s se munguar fiskale te zbatimit te ulet te legjislacionit tatimor, te kapaciteteve te ulta administrative tatimore e doganore.  Kjo amnisti  Ă«shtĂ« vija e madhe ndarĂ«se pĂ«r te hyre ne njĂ« epoke te zbatimit me dore te hekurt te ligjit . Kjo amnisti fiskale pĂ«rbĂ«n njĂ« domosdoshmĂ«ri pĂ«r te çliruar ekonominĂ« tone nga informaliteti, pĂ«r te çliruar potencialet e saj te pashfrytĂ«zuara . Kjo amnisti shoqĂ«rohet me njĂ« sere ndryshimesh ne ligjin e procedurave tatimore ne te cilin janĂ« parashikuar njĂ« sere masa te renda ndĂ«shkuese e penalitete te larta pĂ«r te gjithĂ« moszbatuesit e legjislacionit tatimor.
Doja te theksoja rreth qĂ«llimit te amnistisĂ« qe nuk ka te beje me efektet e pritshme buxhetore, pra me rezultatet qe do te jepte kjo amnisti ne buxhetin e shtetit. NĂ«se ju kujtohet ky debat ka filluar qe ne momentet e linçimit te idesĂ« se amnistisĂ« dhe kjo jo sepse nuk kemi patur ide jo pĂ«r te ardhura buxhetore, por pĂ«r njĂ« moment qe ishte jo i thjeshte dhe qe kishte te bĂ«nte me likuiditetin e sistemit bankar ku niveli i depozitave u pakĂ«sua me 680 milionĂ« euro dhe ku ne kishim interesin pĂ«r te tĂ«rhequr ne sistemin tone financiar likuiditete te mjaftueshme pĂ«r te mbĂ«shtetur rritjen e ekonomisĂ« dhe ne menduar ne atĂ« kohe qe mund te pĂ«rdorej amnistia si njĂ« instrument ne nje periudhe afatshkurtĂ«r te rregullimit te likuiditet te sistemit bankar. Por sikurse e dimĂ« pĂ«r shkak te keqinterpretimeve u shty pĂ«rfundimi i asaj nisme dhe tani jemi ne njĂ« situate krejt tjetĂ«r, ku nuk ka ndonjĂ« synim pĂ«r te krijuar likuiditet ne sistemin bankar i cili  vazhdon te jete tepĂ«r likuid, sepse niveli i  depozitave Ă«shtĂ« rritur dukshĂ«m ne krahasim me nivelin maksimal te vjeshtĂ«s  2008.
Përkundrazi bankat janë overlikuide dhe ka nje mos tërheqja nga ana e projekteve qe ka komuniteti i bizneseve me programet e kreditimit apo kapaciteteve qe ka biznesi për t'u kredituar nga sistemi bankar sipas normave te mbikëqyrjes dhe rregullave qe ka pra nuk ka te tilla qëllime
Si ministër i Financave me vjen keq qe kjo iniciative nuk u mbështet nga opozita me gjithë ftesat tona te herëpashershme për t’u përfshirë ne diskutimet rreth këtij projekti. Ky debat këtu mendoj se është shansi i fundit ne dobi te vet opozitës qe t’i bashkohet kësaj iniciative.