• Kreu
• |
• Indeksi

Intervista e plote e Ministrit te Financave, Ridvan Bode dhene ne emisionin Top Story ne Top Channel me nje panel gazetaresh ekonomike.

Ridvan Bode: Rritje pagash dhe pensionesh, rritja ekonomike 4.3%
Ky buxhet vendos ne epiqender ruajtjen e kredibilitetit te larte te ekonomise shqiptare.  E cila e rriti ate gjate kohes se krizes. U be me e besueshme ne investitoret e huaj , partneret ekonomike dhe politike. Ne konsideratat e dhene per ekonomine shqiptare me stabilitetin e saj te admirueshem, me rritjen e admirueshme gjate kohes se krizes, e cila vijon te mbetet nga me te lartat ne rajon, dhe pse e pergjysmuar ne krahasim me periudhen para krize, por nje ekonomi e cila tregoi vitalitet.

Sokol Balla: Neser ne parlament ne nje debat mes mazhorances dhe opozites qe pritet te zgjase me ore te tera, pritet te diskutohet dhe me gjase me pas te miratohet, buxheti i shtetit per vitin 2012. Gjithmone diskutimi i buxheteve eshte nje pike e rendesishme e vitit kalendarik, po edhe politik se ka patur qeveri qe edhe kane rene kur nje buxhet nuk eshte miratuar. Natyrisht nuk behet fjale per nje gje te tille ne Shqiperi, po pritet qe debati te jete i forte dhe  I ashper. Viti 2012 pritet te jete nje vit i veshtire, dhe per shkak te krizes financiare qe tashme ka kaluar atlantikun dhe eshte vendosur brenda eurozones. Eshte e vecante per Shqiperine dhe rajonin sepse dy shtete me te cilet nuk kemi thjesht fqinjesi  gjeografike  por edhe marredhenie te forta tregtare dhe ekonomike sic eshte Italia dhe Greqia. Vende te cilat per shkak te krizes po qeverisen tashme nga tekniciene me buxhete qe sapo kane kaluar per ti bere balle krizes ne vendet perkatese ku banojne edhe rreth 1 milione shqiptare. Shume nga bankat tek ne kane origjine nga Greqia dhe Italia gjithashtu. E zene nje pjese te mire te bankave te nivelit te dyte ne Shqiperi. Natyrisht futet ketu dhe debati per prioritetet qe qeveria Berisha i ka dhene, jo ne dy por ne shtate vitet e fundit buxhetit qe ka hasur shpesh ne kontestime te medha. Nje buxhet investimesh, me investime te ngushtuara. Ka shume analiza qe thone se projektbuxheti qe pritet te diskutohet eshte ai me me kembe ne toke qe qeveria ka bere keto 7 vitet e fundit. Per kete do flasim sot si dhe do te shtrojme pyetjen 'A eshte ky buxheti qe mund te parandaloje krizen?' thuhet se buxheti eshte manifest ekonomik i nje mazhorance, por natyrisht ai ka nevoje dhe per autorin, te cilin une e kam sot ne studio. Autorin e projektbuxhetit per vitin 2012, Ministri i Financave Ridvan Bode. Perballe tij nuk kemi politikane, debati politik do jete neser ne parlament. Nuk kemi grupe interesi se tashme eshte shume vone. Kemi nje grup gazetare sh te njohur edhe per profilin e tyre specifik per ekonomine dhe financen, Enkelejd Llanaj kryeredaktor ne TCH, Redi Gjuzi Gazeta Panorama, Ornela Liperi  e vetmja reviste e fokusuar te ekonomia Monitor. Z.Bode si ndryshon ai i vitit ne vijim nga ai i 2011. Cilat jane specifikat dhe shtyllat qendrore te tij?

Ridvan Bode: Projektbuxheti i vitit 2012 ne fakt reflekton specifikat e veta. Te cilat kane te bejne ne radhe te pare me angazhimet ambicjoze te qeverise, po ashtu nje programi ambicjoz te miratuar ne kuvend, momentin e  formatimit te kesaj qeverie. Dhe gjithashtu zhvillimet dramatike qe ka pasur ekonomia globale ne vitin ne vijim, po ashtu pritshmerite aspak optimiste qe   pervijohet ne Eurozone I cili eshte partneri kryesor i Shqiperise. Per me teper zhvillimet ne dy ekonomi me te cilat ne kemi marredheniet me intensive, te shkembimeve tregtare por dhe investimeve te drejtperdrejta te huaja. Te gjitha keto bejne te domosdoshem nje reflektim nga ana e qeverise. Nje perfarim te ritmeve dhe implementimit te nje programi, ne nje vit deciziv per kete mandat qeverises si 2012, me nevojen per te ruajtur stabilitetin dhe mbajtur ritmet e larta te zhvillimit te ekonomise se vendit.  Te gjitha keto bene te mundur prezantimin e ketij buxheti qe ne vetvete paraqit nje sere specifikash  te tjera.  Ky buxhet vendos ne epiqender ruajtjen e kredibilitetit te larte te ekonomise shqiptare.  E cila e rriti ate gjate kohes se krizes. U be me e besueshme ne investitoret e huaj , partneret ekonomike dhe politike. Ne konsideratat e dhene per ekonomine shqiptare me stabilitetin e saj te admirueshem, me rritjen e admirueshme gjate kohes se krizes, e cila vijon te mbetet nga me te lartat ne rajon, dhe pse e pergjysmuar ne krahasim me periudhen para krize, por nje ekonomi e cila tregoi vitalitet. Dhe per shkak se kjo krize rezultoi te jete shume e gjate , mbase do jete edhe ne prespektive shume me e gjate, ndjehet nje fare lodhjeje dhe kerkohet nje riadaptim afatmesem per te pare nje drite jeshile ne te ardhmen e per te kthyer ne ditet me te mira te rritjes dhe zhvillimit.  Eshte nje reflektim i gjithanshem i gjithe faktoreve qe bejne ekonomine shqiptare, financat publike te jene te matura e te ruajne kredibilitetin qe ato fituan per nje periudhe shume te gjate. Kredibiliteti kshu eshte, per ta ndertuar duhet kohe e gjate. Per ta ruajtur duhet angazhim. Per ta prishur mjafton dhe nje periudhe e shkurter. Per ta rikerkuar duhet nje kohe edhe me e gjate nga ajo me pare. Pra kujdesi per ta ruajtur dominon panoramen dhe faktoret  e ambjentin qe ka pregatitur kete buxhet.

Ornela Liperi: Pavaresisht maturitetit qe permendi ministri,  desha te them se nga nje pamje e shpejte e shifrave te buxhetit, shikoj qe vazhdon tendenca e superoptimizmit ne parashikimin e te ardhurave. Pavaresisht se keni thene se jeni treguar te matur, nga ecuria e te dhenave per 10 mujorin, ketu ka nje rritje reale shume te vogel, vetem 1.4 %.  Dhe duke marre parasysh performancen deri tani parashikimi i te ardhurave ne buxhet per 2012 eshte 8% qe prape nuk mund te themi qe eshte realist.  Dhe ju detyron prej 3 vjetesh qe ne mes te vitit te ndryshoni buxhetin. Duke prishur pak a shume ritmet e ekonomise,  e shkaktuar probleme e pagesa ne fund te vitit per bizneset. Pse vazhdon te jete gjithe ky optimizem?

Ridvan Bode:  Nese i bejme nje vleresim buxhetit nese eshte optimist, realist apo konservator, do te thoja se eshte kjo e fundit. Kjo jo sepse ne hartimin e tij jemi nisur nga parashikime te zymta qe vijne nga trendi i brendshem, i zhvillimeve, as nga zhvillimet e ketij viti qe do i konsideroja pozitive, as nga zhvillimet qe priten brenda ekonomise shqiptare, po thashe ka nje konjukture tjeter dhe nje konture me te gjere se kaq qe ne kemi arritur  ne keto parashikime. Parashikimet jane rreth 7.4% me te larta ne krahasim me faktin e pritshem te ketij viti. Ne te gjitha vleresimet dhe rishikimet qe kemi pasur dhe nga partneret nderkombetare  e kane konsideruar si teper konservativ bile. Me nje tolerance qe mund te kishte dicka nje parashikim me te larte ne fakt une mendoj qe jemi ne nje nivel realist. Pasi ende ekonomia ndodhet ne nje faze te ristrukturimit  te brendshem.  Ka dhe probleme qe lidhen me kerkesen e brendshme e sidomos me kerkesen e huaj. Nivelet e shkalles me te cilen kerkesa e huaj ndikon ne rritjen tone ekonomike ajo ndihet e kercenuar per shkak te zhvillimeve ne vendet partnere me ne dhe ne Eurozone. Mendoj qe nuk kemi te bejme me nje buxhet Optimist, as teper optimist nga pikepamja e zhvillimit te te ardhurave por me nje buxhet realist. Sigurisht risqet e shtuara ne ekonomine globale jane evidente. Keto na bejne qe te jemi te matur. A kemi mundur ne ti implikojme ato ne programin tone buxhetor 2012? Per momentin ne themi po. Po dinamika e zhvillimeve mund te jete krejt tjeter.  Pasi dhe ne 2011 programi yne buxhetor nuk qe optimist. Nisej nga parashikimi qe kishte fondi monetar, banka boterore per ne Eurozone, te cilen e programuan me nje rritje rreth 3.4%. ne fillim te vitit. Ne fakt jemi ne fund te vitit dhe pritet nje rritje nen 1%. Cka do te thote qe ndryshimi ne kohe I buxhetit, ka ndodhur per zhvillimet qe kane  pasur partneret tane ekonomike dhe per kete arsye  kemi rritur kujdesin per te arritur ne kete projekt qe paraqesim qe eshte do te thoja konservativ.

Enkelejd Llanaj: Nuk ju rrezon do te thoja publikisht deklaratat qe eshte nje buxhet konservativ nderkohe qe shpesh atmosfera e pergatitur deri ne miratimin e ketij buxheti,  ka qene teper optimiste dhe nga Kryeministri:Eshte buxheti me i madh, i shume investimeve te medha...

Ridvan Bode:  Sigurisht buxheti realist ka keto parametra qe thoni ju, dhe vjen ne rritje dhe jo ne renie . Jane te ardhura ne rritje dhe ju duhet ta dini qe ne vendet e rajonit tone pas 4 vjet te krizes
ekonomike globale, parashikohet qe ne vitin 2012 te mund te arrije nivelin e prodhimit para krizes.  dhe mund te arrijne nivelin e buxheteve qe kane pasur ne vitin 2007. Te mund te vendosin disa parametra qe kane pasur me perpara. Ky buxhet ne fakt ofron nje rritje
ne krahasim me ate te pritshmin te ketij viti,. ka nje rritje evidente. Detajet  e ketij buxheti jane te tilla qe deshmojne tashme per nje ekonomi te maturuar e te pjekur dhe te kujdesshme. Pse e them
kete? Ne buxhet ne kemi bere kujdes nga te gjitha risqet e mundshme qe kemi marre ne konsiderate e qe kane te bejne ne radhe te pare me zhvillimet ne Eurozone per ceshtjen e borxhit publik dhe nivelin e deficitit. Ne kemi programuar qe 2012 te jete nje vit me suficit primar, i cili shkon ne rendin rreth 1% e GDP-se. Dhe duhet ta dini qe  perpjekja per te kaluar ne suficite primare  ne vende te tjera nuk po rezulton ....
Sokol Balla: Mund ta ndryshojme pak gjuhen Z.Minister se paneli
perballe ju kupton shume mire por publiku....

Ridvan Bode:   Pra te ardhurat  e vitit jane me te medha nga shpenzimet qe i takojne vitit koherent. Kjo situate e suficitit primar reflekton pikerisht kete kujdes. Per te arritur kete nuk kemi bere cka eshte bere ne ekonomi te tjera qe kane tentuar barazimin ose uljen e deficitit fiskal ne teresi.  Pra nuk kemi te bejme me ulje te pagave, mendohet qe pagat te rriten edhe ne vitin 2012 dhe ...

Ornela Liperi:  Te indeksohen me  inflancionin....

Ridvan Bode:   Te rriten, index apo mbi-indeks, nje rritje 5 apo 6% eshte rritje pagash. Inflancion ka dhe ne Greqi e Itali po behet fjale per shkurtim, renie te nivelit te pagave, si dhe te pensioneve ne keto vende. Pra kemi nje rritje te pagave dhe pensioneve edhe ne vitin qe vjen. Kemi nje situate pozitive edhe ne investimet publike. Po eshte e vertete qe ato nuk jane me 1/3 e buxhetit, sa e kemi pasur 2-3 vite te  shkuara, sepse investonin aq dhe nuk gjendet buxhet ne bote qe ta
beje.  Por ruajme ama nivelin e investimit publik jo me pak se 5% te prodhimit te brendshem bruto. Cka perben investimin me te forte dhe qe e bejne vetem ekonomite qe jane ne boom ekonomik dhe kapacitete fiskale shume te larta. Pra ruan nje sere prioritetesh te qeverise dhe
krijohet nje teresi prioritetesh brenda buxhetit, qe te mund te implementoje ate program politik qe ka qeveria dhe une e thashe pak me perpara.
Redi Gjuzi: Me fal me bejne pershtypje shifrat e parashikimit te
buxhetit , ne perqindjet e GDP-se ky buxhet eshte me i vogel se sa ai
i vitit 2007, 2008, 2009 ,2010. Shpenzimeve eshte 28.4, ka qene 32.3,
33, dhe 29.5.

Sokol Balla:  pra ka nje shkurtim te shpenzimeve...

Redi Gjuzi:  e dyta ju parashikoni nje rritje 4.1% te ekonomise. FMN-ja tha se nuk do jete me shume se 1.2 % apo 1.3%...

Ornela Liperi:   edhe Berzhi po 1% ...

Redi Gjuzi:  Berzhi tha 1%. A eshte kredibel qeveria kur dy institucione te forta financiare...

Ridvan Bode:    Atehere e para, ju thate se eshte buxheti me i vogel ne krahasim me prodhimin e brendshem bruto. Kjo ka qene dhe objektivi dhe deshira jone e madhe. Qe te bejme nje qeveri te vogel.

Redi Gjuzi:   Po cfare do ndodhi? Do mblidhen tatimet me pak?

Ridvan Bode:   Jo nuk do mblidhen tatimet me pak. Po ti shikosh te ardhurat nga tatimet dhe taksat jane gjithmone ne rritje dhe ne krahasim me kete vit, pra behet fjale per ulje dhe une mendoj qe ne..arritja ne keto parametra tregon pikerisht realizimin e atij objektivi qe  kemi pasur te nje qeverisje te vogel dhe ne diete. Me 28.4% te GDP-se te ruash 5% te GDP-se per shpenzime publike do te thote se je absolut ne parametrat me optimale te nje buxheti , qe eshte tipike per qeverite e vogla me rritje te larte ekonomike dhe me zhvillim te forte.

Redi Gjuzi:   une  kam kundershtim te pjesa e shpenzimeve te shkurtra ...

Ridvan Bode:   po, ti jap une te shkurtuara.. Vime te pjesa e te ardhurave. E di qe do thuash pse te ardhurat nuk jane sa ne vitin 2008-09. Sigurisht, ndryshimi i struktures ekonomike dhe rritjes  ekonomike te vendit, luan me fort ne rritjen sesa ne uljen e te ardhurave, sesa cdo element tjeter. Struktura e degeve qe prodhojne taksa shume, eshte.. ne rritjen e degeve qe prodhojne taksa me shume eshte ... pra nese bujqesia rritet sic po rritet me nje nivel me te larte dhe nuk ka te ardhura  kjo nuk mund te kompesoje dot renien e sektorit te ndertimit i cili ka qene....

Enkelejd Llanaj:  po nese thoni qe rritje te madhe ka psh bujqesia, nderkohe qe ne vitin 2011 ju keni shkurtuar fonde buxhetore ne sektorin e bujqesise ne pjese te konsiderueshme ne buxhetin e rishikuar....

Ridvan Bode:   eshte rritur. Ne 2011? Ne 2011 ka pasur shkurtime ne te gjitha shpenzimet e te gjitha dikastereve , nuk ka qene bujqesia me e prekur perkundrazi. Po ashtu parashikohet qe ne vitin 2012, ai program i deklaruar nga kryeministri qe ka te beje me sektorin e frutikultures, te arrorve etj, te dyfishohet. Ky dyfishim vjen edhe per shkak te rritjes se fondeve nga buxheti qendror por edhe per shkak te  berjes si te thuash bashkefinacues ne kete projekt shume te madh
zhvillimor te vendit ne zonat rurale dhe te pushtetit vendor duke i kerkuar qe pjese nga grantet te mund te alokohen ne kete projekt te madh i cili do te kete impakte thelbesore.

Enkelejd Llanaj: Sa do te jete rritja ekonomikeqe parashikohet per vitin 2012? Krahasuar me vitet e tjera.

Ridvan Bode:   atehere vime te pyetja e dyte qe me bene per rritjen ekonomike. Dmth qe Fondi monetar thote keshtu etj. Them qe ne rritjen ekonomike jemi realiste dhe marrim te themi jo te matur kush do te ishte rritja e Shqiperise nese burimet e brendshme financiare  qe disponojme ne, apo kapitalet financiare ekzistojne apo jo.  Nuk eshte kjo perllogaritja. Eshte ajo duke pare dhe impaktin e elasticitetin qe ka ekonomia jone ne raport me zhvillimet ne ekonomite periferike. Dhe
kjo na ka cuar ne percaktimin e kesaj rritjeje prej 4.3% ne vitin 2012. Po te marrim tani sa ka thene fondi monetar, ju keni qene aty , vjen ketu thote 0.8 ne fund del 3.8....

Redi Gjuzi:    Institucionet financiare jane me te besueshme se qeverite...

Ridvan Bode:    Dakort po pse vini ne dyshim kredibilitetin e qeverise dhe nuk vini ne dyshim kredibilitetin e FMN-se apo...

Redi Gjuzi:    Te pakten 2 vitet e fundit FMN-ja ka dale...

Ridvan Bode:    po nuk ka dale, ne 2010 ata thane se rritja ekonomike do jete 1.5, 1.8 dhe me pas deklaroi qe ishte 3.8 dhe tani vime ne vitin 2011  dhe ata thone qe do jete dicka te 2% dhe ne e kemi programuar diku rreth ..

Ornela Liperi:   qendroni me 5-en..

Ridvan Bode:    jo 5% se eshte ndryshuar..

Ornela Liperi:  eshte bere 4, po dhe 4 eshte prape e larte.

Ridvan Bode:  Epo mire ashtu tani se nuk lozim kungulleshka. .

Sokol Balla:  Z.Minister po mire se ne ekonomi jane edhe ato kurbat, qe jane te rendesishme. Pikerisht Shqiperia ka pasur rritje ekonomike qe eshte evidente te pakten ne shifra. Pastaj perkthimi ne realitet ka gjithmone diskutime. Disa shtresa jane te pakenaqura ndonje eshte me i kenaqur. Duhet tiu shqetesoje fakti qe ka rritje po ama kjo rritje po vjen ne zbritje.

Ridvan Bode:   po kjo eshte e vertete, renia e rritjes ekonomike ne gjithe hapesiren europiane eshte problemi kryesor.

Sokol Balla:   po ju thoni se Shqiperia ka treguar tendence tjeter nga Europa. Ju thoni se disa vende mund ta rregullojne kete kurbe ne vitin e ardhshem po Shqiperia , rritja po vjen ne zbritje. ...

Ridvan Bode:   Atehere debati eshte ky, sot problemet e eurozones jane ndryshe nga ato te nje zone tjeter ekonomike, jane problemet e borxhit publik. Implikimi qe sjell ai ne jete respektive te vendeve cka do te thote  bllokimin e kreditimit te ekonomise private, pamjaftueshmeria e te ardhurave per te ballancuar buxhetin, pra rritjen e taksave indirekte, ju e dini qe jane rritur TVSH ne te gjitha vendet e Europes.  Kroacia e coi 25% para pak TVSH-ne. Situata eshte kur rritja e taksave nuk mund te ballancoje se eshte proces zinxhir. Te inkurajoje ato dege te ekonomise  mund te rrisin punesimin sepse tani po behet problem gjithnje e me i madh rritja e papunesise ne zonen Euro. Kemi nje pamundesi afatmesme dhe afatgjate
te balancimit te situates per te pritur rritje te larte ekonomike. Kush eshte pritshmeria e vitit 2011? eshte e dobet. Duhet te kete  nje rritje ne hapesiren e zones euro te pakten rreth 1%. Italia mendohet te shkoje rreth 0.2 %. Gjermania qe udheheq bllokun ka nje rritje edhe me te larte. Mendohet qe kete vit ky skenar te perkeqesohet me tej. Me nje renie rreth 1/4 e saj ne kete zone. ne krahasim me ate qe do rezultoje ne fundin e ketij viti. Ndryshe po ndodh ne zonen periferike
dhe te europes lindore ku ben pjese edhe shqiperia. Te cilat premtojne sot nje kapacitet dhe qendrueshmeri te admirueshme te fondamenteve te tyre ekonomike por kane pergjysmuar ritmet e zhvillimit. Dhe kjo ka ndodhur edhe me Shqiperine. Pse ne periudhen para krizes ne kemi pasur nje rritje rreth 6% , madje ne 2008-en ishte rreth 8%, ne periudhen post krizes sic e shikoni....

Enkelejd Llanaj:  T'ju bej nje pyetje ne lidhje me performancen tuaj gjate gjithe mandatit te kaluar, ketij viti dhe atij qe prisni te vije, nga pikepamja e performances ekonomike, si eshte?

Ridvan Bode:  Keto vite reflektojne pikerisht ate gjendje qe ka ekonomia, qe zhvillimi  ekonomik i Europes eshte ne nivelet minimale te saj. Dhe cdo presion qe mund te coje Europen ne nje recesion te dyte.

Sokol Balla:  recesioni eshte dicka e rende. A rrezikohemi ne nga ky recesion, i zonave perreth nesh?

Ridvan Bode: Ne patem fatin e madh qe te mos perfshihemi ne krize. Kjo i dedikohet shume faktoreve. Faktore te pare qe kane te bejne me fondamentet e ekonomise kane qene te mira dhe para periudhes se vitit 2008,  nje teresi reformash strukturore te ndermarra, te cilat cuan ne nje rritje 8% ne vitin 2008 dhe nese do kishim  te benim me nje bote qe do te pervijohej ne te njetin ritem si dhe me pare, Shqiperia sigurisht qe do te ishte ne ritmet me te larta ne gjithe kontinentin
europian dhe vende te tjera. Mendoj qe ne periudhen e mevoneshme Shqiperia i ka fuqizuar fondamentet e saj ekonomike.  Shume elemente qe nuk merreshin ne konsiderate ne rastet e nje krize te mundshme, si kjo qe ishte kriza me e thelle qe ka perfshire boten qe nga depresioni i viteve 30-te. Dhe qe persiston afatgjate se nuk kemi te bejme me nje krize ne forma V-je qe bie ne nje vit e ngrihesh tjetrin. Po ka kaq vite qe vazhdon me nje U te madhe dhe nuk i dihet fundi. Te gjitha
keto e bene dukshem qe Shqiperia eshte jashte. Dhe gjithe vleresimet e partnereve tane ekonomike qofte Fondi, Banka por edhe Komisioni Europian, ne analizat e tyre nuk shohin ndonje rrezik te perfshirjes se Shqiperise ne kete vorbull. Sigurisht qe ritmet e zhvillimit te Shqiperise jane te kushtezuara. Nga zhvillimet e tregjeve globale sidomos tregjeve periferike me ne. Ne jemi nje vend i hapur ku rritja e niveleve te ekonomise mbetet jo teresisht e komercializuar si ne shume vende te tjera  qe kane lidhje me te forta, por mbetet ne nivele se 70 deri 80% te ekonomise sone eshte e komercializuar dhe e lidhur me tregjet globale. Kjo nuk eshte pak per te pesuar te tilla tronditje. Ceshtja eshte qe ne duhet te marrim masat maksimale per ta mbajtur jashte dhe larg kesaj vorbulle. Nese kjo vorbull na perfshin, ne jemi ekonomi e vogel, i ngjan nje kopshti me ato, ne afrike nje elefant...te shtjere kemben nje here prishet gjithcka. Prandaj mbajtja, rritja e kujdesit per ta mbajtur jashte kesaj vorbulle te eger te zhvillimeve ne ekonomine periferike europiane perben nje angazhim dhe perqendrim maksimal te qeverise. Kete jemi duke bere dhe sigurisht qe ka risqe te tjera te shtuara.

Ornela Liperi:  flasim per rritjen ekon. prej 4% ne 2008-en. Isha kurjoze te dija nga jane burimet e kesaj rritjeje. Kam parasysh qe te pakten detaji i te ardhurave ne buxhet per 10 mujorin ka nje rritje minimale prej 1.4%. Nuk eshte as nga inflancioni le me teper 4% i rritjes ekonomike.

Ridvan Bode: Nuk ka lidhje te tilla tani mos beni diletante ne kuptimin se jeni me nje eksperience te gjate. Ne kemi pasur rritje nga viti ne vit ne buxhet me te ardhura me 22% , dhe rritjen ekonomike e kemi pasur 5.7%. Si ne vitin 2007 me 2006-en ishte 22% rritja e TVSH-se. Nuk matet ashtu rritja ekonomike ua thashe pak me pare.

Ornela Liperi:  treguesi i konsumit te brendshem ka rene, indeksi...

Ridvan Bode:  jo e ke gabim , rritja e indeksit te shitjeve dhe qarkullimit te mallrave eshte ne rritje. Importi i mallrave eshte
rritur me 23%

Ornela Liperi:  Indeksi i volumit te shitjeve me pakice eshte ulur 7%

Ridvan Bode:  e ke gabim, te kujt viti e ke?

Ornela Liperi:  te 6 mujorit te pare

Ridvan Bode:  jo jo tani jemi ne kete parameter..

Ornela Liperi:  rezultatet nuk kane dale akoma

Ridvan Bode: rritja e tregtise eshte.. ne matim ate qe kemi. Tregtine e importeve. Nese deri ne fund te 6 mujorit importi i mallrave ishte, ne krahasim me nje vit me pare i krahasueshem apo me nje rritje 6.8% tani jemi rreth 20 %.

Ornela Liperi:  po kjo ka rene nga 50% jane ulur, jane ulur 20% tani

Ridvan Bode: kush ka qene 50%? Ku ka pasur 50% rritje eksportit?

Ornela Liperi:  50% Janar Shkurt. Energjia.

Ridvan Bode: ato jane eksporte nuk jane importe.

Redi Gjuzi:   e vetmja shifer qe zbutet nga rritja 4.1% e GDP-se eshte borxhi. Gjithe shifrat e tjera perkeqesohen. si te ardhurat, te ardhurat nga tatimet doganat,  e vetmja shifer qe shpeton nga kjo eshte borxhi qe rri 59.4%.  Shpeton nuk arrin 60-en...

Sokol Balla: Po trokasim te niveli i rrezikut. Te 60-a? Thone te huajt po dhe specialistet vendas... po lexoja nje interviste te Z.Civici jo me larg se dje dhe thoshte pikerisht qe jemi pranueshem po jemi te niveli 60-at , kur te huajt na thone(ngre doren) karton te verdhe.

Ridvan Bode: Dhe njehere, cfare do te thote 60% te borxhit?

Redi Gjuzi:  eshte e percaktuar me ligj qe nuk duhet te kaloje?

Ridvan Bode: Ne e kemi vendosur vete nje objektiv tonin, qe te mbetemi ne 60%. Po kjo sigurisht qe mund te ndryshohet.

Enkelejd Llanaj: mund ta rrisim? Kemi nje kufi borxhi ne c'kuptim? Na thoni ju cili eshte kufiri i rrezikut?

Sokol Balla: ose sic e tha Blushi dhe e propozoi opozita: ta bejme me kushtetute, te themi kaq, mos shkojme me teper. Mos kete ngacmim qeverie qe ta ndryshoje ligjin.

Ornela Liperi:  ....11%, kjo tregon qe jemi ne nivel rreziku,

Ridvan Bode: kush perceptohet per nivel rreziku, po nuk jemi ne treg.

Ornela Liperi: Shqiperia, e kemi me te larte se Mali i Zi dhe Maqedonia.

Ridvan Bode: jo po nuk jemi ne treg per te matur rrezikun qe kemi ne per kete. Sigurisht qe niveli po u fut me borxhin, flasim per te ... Atehere jane 3 probleme te medha, sipas jush, problemi i pare i bankave etj se e keni artikuluar per nje kohe shume te gjate. I dyti i borxhit, dhe e treta rritja ekonomike. Absolutisht te treja keto probleme jane ne bosht te ketij buxheti qe kemi bere ne, dhe interaksioni qe kane ato me njera tjetren. Kush eshte dhe kush do te jete problemi prespektivisht i Shqiperise? Ne e kemi analizuar dhe i kemi dhene nje pergjigje. Ne te treja keto, jo se bankat nuk kane
risk, po jane shume me te sigurta se te gjitha bankat e tjera te rajonit. Jo sepse borxhi eshte i vogel, madje eshte me i madh nga disa vende te rajonit. Po eshte me pak i rrezikuar me pak i demshem, dhe nuk ka cuar ne rritjen e kostos aspak ne kete periudhe. Kush eshte problemi yne, eshte ai i treti, rritja ekonomike. Ne humbem ritmin e larte te rritjes ekonomike per shkak te krizes. Ne nuk rrezikohemi as ne sistemin bankar as te sherbejme borxhin tone.  Borxhi yne eshte, sa
e doni  60%, 70% sa ka qene me perpara? Objektivi i borxhit eshte ky: duhet te jete ne mase te tille qe te jete i ershtatshem, i parrezikshem per ta sherbyer. Nese ti e sherben lehtesisht pa probleme ai eshte i parrezikshem. Vendet qe kane kapacitet te sherbejne..Gjermania sa e ka borxhin publik? Dhe eshte tre A apo jo? Eshte vendi me i sigurte ne Europe.  Duhet ta kete ne parametrat 90-100% te GDP-se. Dhe ne e kemi 60%, ka vende te tjera qe e kane 20%, apo 15% dhe kane nivel rrezikshmerie me te larte. Kjo nuk do te thote sa eshte niveli i borxhit. sa rrezik perfshin ky borxh ne
periudhen e sotme afatmesme dhe afatgjate per te sherbyer? Po ju them qe borxhi ne Shqiperi nuk ka rreziqet qe ka, qofte dhe borxhi 20% ne Maqedoni. I cili eshte i gjithi ne tregun europian.

Redi Gjuzi:  po rrisni borxhin nga 60 ne 70% , investoni dhe nxisni ekonomine ne menyre tjeter.

Ridvan Bode: nuk behet se edhe po e rritem tani do te marrim para te tregut tone. Se ne tregun nderkombetar nuk marrim dot para te lira. Do marrim nga bankat e zhvillimit dhe...ne kerkojme qe qeveria te jete e terhequr pra e vogel.

Enkelejd Llanaj: si e shpjegoni qe thoni se nuk do te drejtoheni nga tregu nderkombetar kur vetem ne buxhetin e 2012 mos gaboj e keni ngritur peshen e financimeve te huaja kundrejt atyre te vendit, dmth ku e gjeni kete lloj garancie qe...

 Ridvan Bode: ne fakt jo me larg se disa dite me pare pati nje jo debat se sa nje diskutim ne lidhje me financimin e tunelit te Krrabes, me pas u shpjegua dhe nga burime qeveritare qe kjo vjen per shkak te mungeses se nje besimi qe vjen nga arabet ne bankat greke. E pra per kete po flasim, moshipotezat tuaja , parashikimet tuaja per 2012 qe ju vete thoni eshte nje vit i zymte ne ekonomine globale dhe europiane. Mos jane pak me shume optimiste sesa duhet? Mos beni muhabet per nje gje qe nuk egziston. Egziston fakti qe e tha zoteria. Dhe qe di ta lexoje shume kollaj po ta lexoje ne rreshtat e metejshme, po mjaftohet me nje hedhje sysh. Tha qe ne 2012 ne deficitin per here te pare ai eshte me shume i huaj, vjen nga huamarrja e huaj me shume se ajo e brendshme. Dhe qe eshte zgjidhja me e mencur qe mund te behet ne
rrethanat. Dhe ne e kemi filluar prej 2-3 vjet te shkuara. E kam filluar kete pune qe te arrijme te kjo dite. Sepse do te ishim pa shprese per te arritur edhe 4% rritje ekonomike. Dhe cfare kemi bere. Kemi marre jo kredi. Nuk marrim kredi ne tregjet financiare me 10 apo 15%.  Kemi marre nga bankat e zhvillimit. Kemi lidhur kontrata per vepra te caktuara te investimeve , me 5% interes, me 20 vjet afat shlyerje. Dhe 300 milione dollare per gjithe rrugen Tirane-Elbasan, jane kontraktuar me bankat arabe, me bankat e gjirit. 230 i kemi votuar tashme ne parlament, javes qe vjen jane per te firmosur 50 te
tjera, dhe mbetemi per te njohur vleren perfundimtare pas tenderimit per ta mbuluar teresisht me kredi te buta afatgjata.

Sokol Balla: ju thate qe si min. financash Shqiperia eshte e mbrojtur nga efektet maksimale te nje krize potenciale te vendeve te rajonit.Uune e di qe ju politikanet si keni qef hipotezat po kjo ka nje hipoteze te rreziksjhme brenda: nese dicka shkon keq atere i bie qe pergjegjesia eshte vetem e qeverise?

Ridvan Bode: Qeveria ka pergjegjsite e saj per te zhvilluar vendin, per te impementuar nje program, dhe per te bere me te miren ne rrethanat konkrete. Qeveria eshte duke e bere kete. Mendoni ju sikur te mos kishte nje gje te tille dhe te ishim ne vitin 2002 kur nuk kishte asnje ngjarje ekonomike ne bote, dhe rritja ekonomike ra me 2.9% ne Shqiperi. Ketu shtohet pergjegjesia e qeverise.

Top story Pjesa II

Sokol Balla: Situata ne fqinjet tane, ne Itali dhe ne Greqi, ku situata ekonomike ka sjelle edhe zhvillime dramatike politike, si ne Greqi, po Greqia nuk eshte nje risi per sa i perket stabilitetit politik, por ne Itali, aty ke Berlusconi pas tre mije ditesh, pra kryeministri me jetegjate ne historine e Italise, u detyrua nga nje hoshilacion i tregjeve financiare per 24 ore te shpallte se do te jepte doreheqjen. Z Minister, dhe prandaj eshte e rendesishme qe te diskutojme per buxhetin kete vit. A kemi nxjerre ne mesime nga fqinjet tane?

Ridvan Bode: Fqinjet ne fakt duhet te nxjerrin mesime nga vetja e tyre, pasi ne ne fakt keto mesime i kemi nxjerre prej kohesh. Kujdesi per te ruajtur stabilitetin makro ekonomik te vendit besoj ka qene i pandalur gjate te gjithe kesaj periudhe dhe nuk eshte e rastesishme qe ne qendruam, sikurse e thashe pak me perpara, edhe jashte ngjarjeve te eurozones dhe ngjarjeve te krizes globale. Nuk ishte e rastit qe sistemi bankar i joni qendroi te ishte me vitali ne rajon dhe qe ne
vijuam te rritemi edhe ne periudhen e krizes. Pra keta jane tregues te nje ekonomie vitale dhe te nje politike shume te matur te kryer nder vite. Mendoj se ajo qe ndodh ne Itali dhe ne Greqi reflekton pikerisht mungesen e kujdesit dhe te vemendjes te qeverise lidhur me pasojat, ose implikimet qe mund te sjellin veprime, vendime, politika te tilla qe cenojne thelbin e parimeve te nje shteti qe bazohet mbi ekonomine e tregut, pasi aty jane demtuar rende, jane deformuar rende pikerisht raporte te tilla qe kanete bejne me ligjesine baze te nje ekonomie tregu. Ndersa ne rastin e Greqise do te thoja qe situata eshte shume me e zymte dhe shume me e veshtire, cka kerkon dhe rregulla specifike per ta nxjerre nga kjo gjendje. Sikurse u deklarua edhe nga Ministri i Financave te Gjermanise, qe ai do te quhet nje perjashtim dhe instrumentet qe do te perdoren do te jenene kuadrin e nje perjashtimi. Per ekonomite e tjera, une them qe ekonomia italiane e ka mekanizmin
prodhues ne gjendje, konkurues. Ai eshte prezent ne tregje dhe nuk besoj se do te tronditet aktiviteti i ekonomise italiane,
konkurueshmeria e saj ne tregjet globale nga zhvillimet qe ka borxhi publik ne Itali. E rendesishme eshte qe masat qe duhen ndermarre per ta ballancuar dhe per te vene nen kontroll ate situate, e cila nderkaq po del jashte kontrollit me shpejtesi per shkak te rritjes se kostos se borxht shume te madh publik qe ka Italia. Greqia beri disa hapa ne kete vit, duke ulur borxhin publik nga 165, ne vitin 2012 programon qe te kaloje ne nje borxh prej 141% te ripodhimit te brendshem bruto.
Kalon ne nje situate te nje suficiti primar dhe me nje renie ekonomike edhe per vitin 2012. Por renia eshte me e ulet nga ajo e vitit 2011, nga 5.4% renie ekonomike ne vitin 201, pritet qe vitin qe vjen Greqia te shkoje ne nje renie ekonomike prej 3-3.5%, cka do te thote qe do t'i duhen te pakten 10-15 vjet qe te arrije nivelin ekonomik te periudhes se parakrizes. Kjo i komplikon gjerat ne Greqi, prandaj mendoj qe eshte me e veshtire nga ajo ne Itali.

Sokol Balla:  Ndoshta eshte mire te fokusohemi pak tek fakti se si ky projektbuxhet ka apo s'ka masa mbrojtese ndaj cfaredolloj ndikimi qe mund te vije nga keto, pasi ju thate qe bankat shqiptare jane solide, kane aktivitet te mire, por ama shume prej tyre jane te lidhura me bankat greke, disa edhe me bankat italiane. Pak dite me pare, javen e
shkuar ose dicka me heret Banka e Shqiperise mori nje vendim te rendesishem dhe delikat, parandalues ndaj nje situate qe mund te krijohet neser, pasneser me bankat mema te bankave greke, apo te tjera, pra per shkeputjen e urave lidhese dhe kthimin e tyre nga filiale ne banka origjinale shqiptare. Pra nuk eshte se nuk ka shqetesim, nje shqetesim ka qe kjo situate mund te ndikoje. Pra sa imun ne jemi realisht dhe ky projektbuxhet, a ka ndonje mase, ndonje pakete antikrize te fshehur diku aty poshte? Parandaluese kuptohet.

Ridvan Bode: Vijme tek ceshtja e dyte. Ceshtja me e debatueshme nga opozita deri me sot me thirrje te panderprera per destabilitet te sistemit bankar, per falimentim bankash, merrnin ate ish guvernatorin, tamam si ate kronistin tek filmi Skenderbeu dhe ne nxirrnin nga nje televizion tek tjetri, si nga thesi keshtu, per te trembur shqiptaret sikur bankat jane duke ikur. Sistemi bankar, thashe qe eshte nje sistem solid, sistem likuid.  Studimi me i fundit i Bankes boterore, qe ra ne
te gjithe rajonin tone, nje studim analitik, i detajuar, pasi dhe institucionet nderkombetare marrin masat e tyre per te parashikuar ndodhite e secilit prej vendeve respektive, konsideroi qe sistemi bankar ne Shqiperi mbetet me i garantuari, por me disa probleme. Problemet jane ato qe ne i kemi permendur edhe me perpara. Probleme qe kane te bejne me rritje te risqeve te kolateralit, pra skarciteti i kolateralit te bankave per kredite e dhena ne disa raste eshte me i larte dhe kjo kushtezohet me faktin qe ne nje periudhe 3 vjecare, ne harkun e 3 viteve niveli i kredise per ekonomine, ne terma reale, jo
ne terema nominale, ne terma reale ne raport me GDP u rrit me 5 here. Nga 7% qe ishte ne vitin 2005 me 35-36% ne vitin 2009-2010 dhe 40% mendohet qe te jete fundi i ketij viti. Pra kemi nje rritje shume te forte te kreditimit. Ka qene ky reditim kaq agresiv qe kriojoi kushte per nje zhvillim dhe qe mbajti Shqiperine thashe ne kete periudhe jashte vorbulles se krizes. kemi nje rritje te kredive te keqija per kete shkak.

Sokol Balla: 18% gati, apo  jo?

Ridvan Bode: Qe shkojne deri ne 18% mesatarisht, qe nuk eshte normal, por qe eshte ende me i ulet nga i vendeve te tjera.

Ornela Liperi: Vetem se Mali i Zi eshte me i ulet, te tjerat e kane akoma me te ulet.

Ridvan Bode: Jo, jo! E kane me te larte, te gjithe.

Ornela Liperi: Mali i Zi e ka me te larte.

Ridvan Bode: jo, jo! E kane te gjithe me te larte.

Sokol Balla: Spanja qe eshte nje nga vendet problematike... se ne Spanje me 10% u shtetezuan disa banka.

Ornela Liperi: Mali i Zi dhe Serbia e kane sa ne, te tjerat e kane me te ulet.

Ridvan Bode:E kane te tjerat. Ato qe shtetezohen jane tjeter histori. Elementi i trete qe do te thoja per sistemin tone bankar, qe reflekton ne situaten aktuale. Nje norme shume  e larte fitimi e bankave, cka kriojon mundesi qe te provigjonohen, portofolet e keqija te kredive, te provigjonohen, ose te perfshihen humbjet e bankave vit  pas viti ne menyre totale, sic ndodhi vitin e kaluar dhe sic do te ndodhe edhe kete vit. Pra sistemi bankar eshte ne gjendje, i ka bazat me te forta sot se sa i kishte ne vitin 2008-2009, sepse sot tashme eshte pregatitur per te rritur kujdesin dhe per te ulur skarsitetin, qofte te kolateralit, por edhe skarsitetin e portofoleve te kredive qe kane dhene.

Redi Gjuzi: Kjo do te thote me pak kredi.

Ridvan Bode: Ate jam duke thene. Por sistemi yne bankar eshte nje sistem i fuqishem, likuid, qe ka siguri te plota per depozituesin, por gjithnje e me shume po ofron me pak mundesi per zhvillimin e ekonomise. ritmet e dhenies se kredise ne periudhen e fundit kane qene me te moderuara. edhe pse mbeten pakrahasimisht me te larta nga vendet e rajonit dhe
nga eurozona, sepse edhe ne kete vit qe flasim, pritet qe kredia per ekonomine reale, per biznesin privat te rritet diku tek 12%, perseri une mendoj qe sistemi bankar gjithnje e me shume ka ulur kontributin ne rritjen e ekonomise ne dy vitet e fundit. Dhe ky ehste risku i shtuar qe ne llogarisim per vitin 2012. Risku i shtuar do te thote nje renie e metejshme e kreditimit te sistemit bankar, qe vjen nga se? Nga fakti qe bankat tona jane banka te huaja, me kapital te huaj. dhe ne
te njejten forme qe ka luajtur pozitivisht per kohen kur jane krijuar keto banka, kur jane blere keto kapitale, kane ardhur kapitalet e huaja per te nxitur zhvillimin, ne te njeten menyre ato luajne sot duke frenuar zhvillimin e ekonomise. Per cfare?

Sokol Balla: Po si dilet nga kjo situate?

Ridvan Bode: Per shkak se standartet e mbikqyrjes qe ka vene Banka qendrore europiane, obligon bankat meme te ndryshojne raportet e kapitalit me kredite e dhena. Ky ndryshim i normes se kapitalit me kredite e dhena nga bankat meme, nuk reflekton shtimin e kapitaleve, injektimin e kapitaleve te reja ne keto banka, por reflekton uljen, shkurtimin e kredive qe japin bankat, cka do te thote edhe renien e fitimeve qe krijojne keto banka. Te gjitha keto jane ato qe jemi duke bere ne kete buxhet dhe qe jemi duke punuar me Banken e Shqiperise ne keto kohe, javen e kaluar kam qene ne Frankfurt. Jemi duke punuar me Banken e Shqiperise, pikerisht per te relaksuar edhe kete pjese, per te bere qe bankat te mbeten pjese organike e sistemit tone ekonomik dhe te mos influencoje dhe te mos denatyroje ne aktivitetin e tyre ekonomik, thjesht per shkak te disa statistikave qe kerkojne kompanite meme.

Ornela Liperi: Vazhdoj te jem kurjoze per burimet e rritjes se ekonomise, se thate qe kreditimi do te vazhdoje te jete i ulet,  konsumi i brendshem thame qe eshte i frenuar, eksportet prape do te goditen meqe kerkesa nga jashte do vije. Nga do te vije 4% -eshi per 2012-en?

Ridvan Bode: Dhe pse ne themi qe kreditimi do te jete i ulet, ne e konsiderojme me ritmet tona normale dhe me ritmet e kursimeve, depozitave ne sistem. Depozitat vazhdojne te rriten ne menyre shume te ndjeshme.

Ornela Liperi: se ne 2010-2011 ishin eksportet, tani eksportet, tani eksportet nuk besoj qe pritet te kene ndonje rritje te madhe...
Bode: Ne vitin 2010 na thate qe ne vitin 2011 nuk do te keni eksporte. U vertetua qe viti 2011, burimin kryesor te rritjes e pati tek ekonomia e eksporteve.

Ornela Liperi: Nuk u tha ne 2011-en.

Ridvan Bode: Pra nese bejme fjale ne risqet e shtuara te ekonomise, nuk jane keto. Risqet e shtuara te ekonomise per vitin 2012, pikerisht risku i renies se nivelit te kreditimit nga sistemi bankar dhe risku vjen nga kompanite publike qe ka te beje me situaten energjitike, qe do te kerkoje burime financiare shtese, qe do te kerkoje elemente te tjere.

Sokol Balla: Kjo eshte nje pyetje shume e rendesishme. Parashikohet ndryshe nga, se Shqiperia eshte vendi i ekstremeve, patem dy dimra me permbytje dhe na u permbush kaskada e Drinit aq sa u derdh dhe tani duket qe kjo kaskade per shkak te thatesires kryesisht, po bie ne nivele te tilla qe po ndizen alarmet, cka mund te sjelle nevojen per  te blere energji. Ku do t'i gjeje  Kesh-i keto para?

Ridvan Bode: Jemi ne kushtet e importimit dhe importojme sot...

Sokol Balla: I keni parate:

Ridvan Bode...dyfishin-trefishin e asaj qe importohej ne vitin 2007, qe ishte viti i krizes.

Enkelejd Llanaj: Nuk asnje lloj risku buxheti per tu perkeqesuar?

Ridvan Bode: Thashe jane risqe te shtuara, nuk thashe qe nuk ka asnje risk. Thashe qe jo vetem jane risqe, por jane risqe te shtuara.

Enkelejd Llanaj: Sa shpejt mund te shfaqet ky risk?

Ridvan Bode: Jemi duke e perjetuar. Jemi duke blere energji.

Redi Gjuzi: Ka fond ne buxhet shteti per te blere energji?

Bode: Jo, jo! Shteti duhet te garantoje kredine per korporaten energjitike, cka do te thote qe ai borxhi qe thua ti 60% nuk mund te jete tabu.

Gazetaret: Do rishikohet. Do te rritet.

Bode: Ai eshte i perkohshem.

Ledi: Ne vijim te efekteve te krizes, ju pate nga pikpamja e tregut financiar dhe disa elemente te tjere. Ju nuk parashikoni asnje lloj efekti negativ qe mund te kete kriza ne ekonomine reale, ne jeten familjare, ne punesim.

Ridvan Bode:  Mendojme qe per shkak te rritjes, meqenese kemi te bejme me nje rritje te shendetshme, te qendrueshme, edhe pse eshte me ritme te ulta, niveli i punesimit do te vazhdoje te rritet. Papunesia do te vazhdoje te bjere dhe mendohet qe per vitin 2012 do te zbrese nen pragun e 12% niveli i papunesise.

Ornela Liperi: nga 13.4 do te zbrese ne 12?

Ridvan Bode: 12.8-13 eshte sot.

Ornela Liperi: Eshte 13.2

Ridvan Bode: Mendohet qe te zbritet per here te pare nen....

Ornela Liperi: Brenda vitit?

Ridvan Bode:Deri ne fundte vitit 20012 flas.

Sokol Balla: Ne cilat sektore Z. Minister do te hapen keto vende te reja pune?

Ridvan Bode: Nuk do te hapim aq sa tha opozita...

Sokol Balla: Jo 300 mije?

Ridvan Bode: Shikojme trendin e ketij viti.

Sokol Balla: Ku? Sepse ka edhe nje pershtypje Z. Minister qe rritja ekonomike egziston si nje shumatore e disa sektoreve. Por ajo cka ka nje perceptim, eshte qe kane qene investimet e medha publike te bera nga qeveria, projektet e medhaja qe kane krijuar tregje pune ne sektore te caktuar, infrastrukture, ruget e medha etj. etj. Por nuk eshte se ne sektoret e tjere...
Bode: Nuk e mendoj keshtu.

Sokol Balla: Kjo eshte nje pershtypje, une po ju pyes. Bode: eshte minorance. Buxheti i shtetit, sic e thame kap vetem 1/3 e
GDP, dicka me shume se 1/4 e prodhimit te brendshem bruto. 3/4 jane ne duart e sektorit privat dhe menaxhohen nga sektori privat. Sado dinamizem te kete kjo 1/4-a, pa ate 3-4 nuk mund te beje do te gje, se ajo eshte shumice. Pra rritja ekonomike eshte dominuar nga investimet e huaja direkte, nga rritja e investimeve direkte ne ekonomi, jo te huaja, edhe te huaja por jo te brendshme. Edhe ne kete vit qe po flasim ne, qe eshte nje vit i veshtire.., ne kemi vellimin e importeve
te makinerive dhe te lendeve te para ne dogane, ne krahasim me vitin 2010 eshte rreth 23% me i madh. Kjo do te thote qe kemi te bejme me nje ekonomi qe thith fort, eshte e ankoruar tek llogjika investuese. Thashe ka probleme ne portofolet vete ekonomia vete ne strukturen e brendshme ne dege. Biznese shume te medha qe sot mbeten thone se jane
ne veshtiresi sepse jane pa perllagoritje ekonomike dhe nuk mund te fitojne luften e konkurences sot ne nje ambient me konkurues se sa e fitonin me perpara. Keto jane elemente strukturore te ekonomise qe e bejne ngercin tone. Dhe ajo qe thashe pak me pare, renia e kreditimit, eshte shtrenjtuar kredia jo ne kuptimin e interesit por se nuk e ke aksesin aq te lehte, nuk mund te shkosh pa kolateral te sigurte tek sistemi bankar per te marre kredi, sepse problemi kolateralit per te
marre kredi ne e kemi patur te gjithe kohes. Nuk jepte kredi sistemi yne bankar pa koleteral dhe ta dini, sot ne perendim eshte rikthyer kolaterali.

Enkelejd Llanaj: Ne banken e Shqiperise nuk eshte se e rendisin ne treguesin kryesor kete shtrenjtimin e tregtise. Me shume eshte vete biznesi, sepse ka nje lloj paniku, nje lloj pasigurie.

Ridvan Bode: Edhe ne studimin e Bankes se Shqiperise edhe ne te dhenat e statistika e tyre, kerkesat e biznesit egzistojne. Cilesia e kolateralit te kerkuar nuk egziston tek biznesi me dhe ky eshte problemi, pra ka nje mosperputhje. Rritja e standarteve te mbikqyrjes, kerkesave per cilesi te kolateralit, ka bere qe gjithnje e me shume bizneset te plotesojne kushtet per te gjetur akses ne kredi. Kjo e ka veshtiresuar ate.

Sokol Balla: Ka nje shqetesim Z. Minister, qe te gjithe jane pak a shume te bindur, edhe armiqte me te medhenj tuajt, se ne cdo rast edhe nese ka nje krize, nuk eshte se ketu do te kaloje shteti ne kolaps. Perkundrazi, shteti ka pozita te mira dhe te forta. Frika eshte qe mund te paguaje biznesi nje kosto me teper per shkak te kesaj krize, edhe per shkak te panikut ose pasgurise se brendshme qe ai ka, perballjes me kushtet e nje konkurence te panjohur me pare edhe me nje konkurence qe vjen nga jashte. Pra gjithe frika ketu eshte, qe barra mund t'i bjere me shume biznesit. Ju jeni perfshire edhe ne nje debat
me opoziten javet e fundit pro dhe kunder biznesit, cfare parashikon ky buxhet qe te beje dhe biznesi ne fakt?

Ridvan Bode: Edh sistemi bankar i yne, me gjithe sfidat qe ka dhe pikat e dobeta dhe risqet e shtuara qe do ndodhin ne projektin e 2012, nuk eshte ajo ceshtja qe ne do te afrontojme dhe te kemi ne fokus. Sigurisht qe qeveria do te marre masat e nevojshme, qe gjithcka te jete e sigurt ne sistemin bankar, permes shume metodave dhe burimeve te tjera, etj.. etj.. Por thelbi i te gjithe kesaj qendron tek ekonomia reale. Pra ne jemi ne sfiden qe si do te bejme qe ekonomia te kthehet ne ritmet e saj te para. Po ti thuash ti Italise, 2% rritje ekonomike, eshte mese e kenaqur, sepse nuk e ka patur kurre.

Sokol Balla: Se vjen edhe nga zero.

Ridvan Bode: Por Shqiperia po s'pati rritje nje te forte ekonomike te nivele qe ne i kemi provuar me perpara, ndjen, ndjen dhimbjen e mosrritjes sa duhet. Ate dinamike qe kemi pasur, shume te shpejte ne keto vite tranzicioni, ne zhvillim , ne rritje mireqenieje, ne gjithcka, sigurisht qe ne e ndjejme kur fillon dhe bie ky ritem dhe ketu eshte tere sfida jone. Kur behet fjale per rritje ekonomike, rritjen ekonomike e japin bizneset. Nuk e japin as administrata me rrogat e saj dhe as pensionet. Ne kemi ndermarre reformen tone fiskale qe ishte jashtezakonisht e gjere dhe e suksesshme. Synonte pikerisht kete: si
te bejme qe mekanizmi yne prodhues te jete dinamik dhe konkurues, pasi sot problemi kryesor eshte problemi i konkurences te bizneseve ne tregjet rajonale, globale dhe ne tregun e brendshem. Kemi ende hapesire shume te madhe, te pakten te plotesojme boshlleqet qe egzistojne ne konsumin tone, me biznesin tone. Por akoma me e madhe
sfida behet kur mendojme qe do te dalim ne tregje dhe do te jemi konkurues me ta. Realisht vitet e fundit, me rritjet e eskporteve me rritje shume te larta, deshmon qe jemi ne gjendje per te konkuruar edhe ne tregje globale. Kur behet fjala per eksportin, nuk eshte fjala vetem per energjine elektrike ne nje vit me shi, sic ishte viti 2009-2010, por behet fjale per minerale, manifakture, behet fjale per produkte bujqesore, sic jemi aktualisht duke eksportuar. Por kur themi qe mekanizmi prodhues duhet mbajtur vital, kjo do te thote jo taksa. Ne qofte se opozita mendon, qe eshte jashte cdo lloj koncepti dhe realiteti, jashte cdo gjeje qe ndodh sot jo vetem ne Shqiperi po edhe me gjere,....

Sokol Balla: I eshte kthyer dhe Gjermania takses progresive. Mund te jete rast i ndryshem, po....

Ridvan Bode: Nje debati aq te bukur, si ne perrallat ne dimer, t'i kthehet progresivitetit te takses, takses direkte apo indirekte...

Sokol Balla: Z. Minister personalisht do te preferoja me mire nje debat te tille, se per transparencen e votes.

Ridvan Bode: absolutisht, ky debat eshte mire qe te behet, por boshlleku eshte jashtezakonisht i madh. Eshte si puna e atij dhenderrit qe vajti per here te pare te nusja dhe i tha, na thuaj nje llaf, se folen dy ore ata me njeri-tjetrin. Ky s'po fliste asgje. na thuaj nje llaf te madh, tha: buall. Dhe opozita ka tete vjete nuk thote asgje. Doli te thoshte nje gje dhe tha llafin qe nuk duhet te kishte thene. llafin me te madh, takse progresive. Marksi edhe nje here.

Redi Gjuzi: E keni thene ju Z. Minister. Ne mbledhje qeverie kryeministri ka thene: Bizneset qe fitojne me shume se 20%, do tatohen me shume. Bode: Nuk ka te beje me ate, nuk eshte takse progresive. Kur flasim per progresivitet te takses, nuk flasim per....
Koli: Po edhe takse e sheshte nuk eshte.

Ridvan Bode: Ate e kam sqaruar nje here dhe nuk i kthehem atij debati. Ajo nuk u be, dhe shume mire qe nuk u be. Ishte fjala, dhe e kam sqaruar ne menyre publike, nuk behet fjala per takse progresive. Behet fjale vetem per tregjet e rregulluara, te cilat nga percaktimi i cmimeve te enteve rregullatore, vendosin norma fitimi te tilla, qe shkonin 60% mbi xhiron. A mund te ndodhi qe te jete fitimi mbi 60% e xhiros ne nje biznes? E po bente vaki.

Gazetaret: Ta rregulloje enti.

Ridvan Bode: Dakord, po entet nuk e rregullojne dot, spese biznesi leviz perpara entit, apo per arsye te tjera. Per kete arsye ka patur edhe vende qe kane vendosur per tregjet e rregulluara, jo takse progresisve, po pikerisht kete, qe diferencon jo per nga vellimi, sa miliarde ke fituar, po sa perqind mbi xhiron ke fituar, pikerisht per te goditur ate politike aspak te drejte qe mund te vije nga entet rregullatore. Kjo ishte ideja qe donin te benin dhe shume mire qe nuk u be.

Ornela Liperi: Nqs mund ta konsiderojme revolucion uljen e taksave, une shoh fare mire dhe raportin e bankes boterore, qe nuk eshte shfrytezuar per zgjerimin e bazes se tatimpaguesve. Flas konkretisht per taksen e punes, per taksen mbi sigurimet shoqerore. Kemi nivelin me te ulet te mbledhjeve ne rajon, 4% e GDP nga 8% -10% qe eshte mesatarja. Si e shpjegoni ju kete, qe nuk keni arritur ta shfrytezoni te pakten kete ulje.

Ridvan Bode: Ne rregull, ne i ulem taksat, eshte e vertete kjo, por e vetmja takse qe nuk eshte takse e sheshte.

Ornela Liperi: S'po flasim per taksen e sheshte.

Ridvan Bode: Po te ishte nje ekonomist, do te me thoshte: po ta kishit bere 10% edhe do te merrnit me shume te ardhura. Kjo nuk eshte shume e vertete, mund te mos jete e vertete.

Ridvan Bode: ne e kemi rritur numrin e kontribuesve , nga 296 mije qe kemi gjetur ne skeme ne vitin 2005, jane diku te 450-460 mije ne sektorin privat.  Sigurisht ka nje formalitet ne tregun e punes dhe kjo vjen pikerisht se  ka nje arbitrazh te taksave. Nqs atij biznesi i paguan, ate qe do te beje Rama qe kerkon te rrisi taksat e drejtperdrejta. Pra nese ne e ulem nga 29% qe paguante biznesi, per nje te punesuar mbi pagen, kontributi i sigurimeve qe paguante pronari per punonjesit e tij ishte 29% dhe cfare benin te gjitha kompanite, ne te gjitha fushat e jetes? I regjistronin me page minimale. Dhe kjo u ul nga 29 ne 15%. Perseri jemi ne kushte te arbitrazhit, sepse ai paguan 10% te atij fitimi dhe paguan 15% mbi elementet e shpenzimit. Qe do te thote ka nje 5% interes per te fshehur, dmth qe duhet nje kontroll shume rigoroz nga ana e administrates fiskale. Beme nje hap shume te madh
perpara, qe i detyruam qe gjithe pagesat te behen me banke.  Mund te bejme dhe veprime te tjera, mendojme qe procesi i formalizimit i ekonomise i cili eshte shume i admirueshem  mund te behet edhe me ritme me te shpejta. Por kemi nje treg i cili formalizohet me shume veshtiresi dhe informalitetet ne tregun e punes ekzistojne ne gjithe vendet, per shkak te taksave te larta. ketu te ne eshte ky element. Nqs mendohet qe opozita  te beje te rriti rikthimin dhe nje here qe te rrisi pjesen dhe kontributin qe do pagoje pronari per punedhenesin. Pse nuk ka Maqedonia? Po se atje nuk ka taksa qe duhet ti paguaje pronari per punen e paguan 100% punetori vete. Vete punetori e paguan dhe nuk ka interes ta mbaje te fshehur, dhe vjen e deklaron se kerkon
te njohe shpenzimet qe ti zbresi dhe nuk i behet vone pse ti paguan  nje kontribut 30% mbi pagen.

Ornela Liperi: Mali i Zi i ka 12% te GDP-se te ardhurat, ne i kemi 4.

Ridvan Bode: te kujt te ardhura?

Ornela Liperi: Nga sigurimet , nga kontributet e sigurimeve shoqerore.

Ridvan Bode: nga kontributet e sigurimeve shoqerore ?Po i ka 34%

Redi Gjuzi: Nga relacionet e buxhetit thuhet qe do dyfishohet nr i pensionisteve qe dalin per here te pare ne pension vitin tjeter, per shkak te perfundimit te skemes se rritjes se moshes se pensionit kohe me pare, nderkohe qe subvencioni i shtetit vazhdon te rritet vazhdimisht per skemen e pensioneve. Ka pasur nje projekt para 2-3 viteve qe te rishikohej e gjithe skema e pensioneve, pra te vendosej sistemi 3 kollonesh, nje rishikim i te gjithes. Une do te doja te dilja te kjo, banka boterore thote qe ishte gabim ulja ne 15 e normes se pageses per sigurimet shoqerore. a eshte e rrezikuar skema..a jeni ju

Sokol Balla: kete shqetesim ka patur dhe ideja e kryeministrit per rritjen e  moshes ne 70 vjec tregon per kete.

Ridvan Bode: nese flasim per periudhen afatmesme dhe afatgjate te vendit nje nga pikat me te dobta eshte reforma e pesnionit. si do koncepltohet dhe cfare do arrihet nepermjet kesaj reforme. Eshte nje reforme qe zgjat shume. Ne kemi nje avantazh se kemi nje strukture moshore e cila e ben sot te pershtatshme ndermarrjen e nje reforme te tille pensionale, e ben te pershtatshme dhe me kosto me te ulet. kerkon nje konsensus te gjere politik, te te gjitha paleve sepse eshte nje skeme qe fillon te implementohet pas 35 vjetesh. Fillon sot dhe kthimet e para prekjet e para jane pas 35 vjetesh. Nese behet fjale qe te nisim nje reforme te tille, dhe duhet ndermarre per ti dhene kuptim skemes se pensioneve atehere duhet filluar. Kush do te jete. Ketu ka teori nga me te ndryshmet dhe kendveshtim nga me te ndryshmit. Po te pyesesh moshat e larta, sigurisht qe preferonin me shume te pensionet. Po te pyesesh moshat e reja do te kerkonin nje sistem shume me liberal dhe duhet nje ekuliber qe duhet te mare parasysh dy faktore, e para nevojen per tu zhvilluar ekonomikisht, dhe po nuk kemi ekonomi te mire nuk mund te kemi as pensione te mira, as
cmime te mira dhe as jete te mire. Ekonomia eshte primare. Dhe e dyta nje nevoje dhe nje dimesion social cfare do behet per keta qe kane punuar dhe kontributi qe kane dhene ne skeme ne prespektive. Vime te kjo tani, rritet pjesa qe rritet nga taksat ne skeme. skema e pensioneve eshte skeme qe e ndertojne vete njerezit, lene nga paga e tyre sot per te marre prape neser.

Redi Gjuzi: Po por le dy here une, le njehere nga paga dhe njehere kur bej blerjet e tjera, te mijat taksat.

Ridvan Bode: Po ta bejme si Maqedonia do kishte sens ajo qe thua ti, po ta bejme si Shqiperia ka sens kjo qe po bejme ne. Sepse individet kontribuojne me 10 perqind te pages se tyre per pensionin, biznesi deri 2 vjet te shkuara kontribuonte me 30 perqind te pages per ti rregulluar pension atij qe punonte tek ai dhe e beme 15 perqind sot pra jemi prape ne keto raporte 10 perqind paguan ai ne skemen e njerezve qe kontribuojne, 15 e paguajne ata qe nuk perfitojne.

Sokol Balla: skema e solidaritetit pra.. zoti

Ridvan Bode: ti thua tani pse mos rritet, ne po te them qe po e ushqejme me taksat e tjera, kjo eshte nje takse mbi sipermaresin

Pjesa e Trete

Sokol Balla:  Z.Minister mbani premtimin qe me dhate dhe ta komentojme bashke kete karikature dale nga nje nga te perditeshmet shqiptare. tregon nje kryeminister ne stature te madhe por gersheret tuaja si minister i financave edhe me te medha se kryeministri. Ne fakt po te ndjekesh dhe kroniken per Italine dhe Greqine dhe fakti qe ne keto momente te veshtira po qeverisen nga teknokrate, reflekton faktin qe momente te tilla krize nuk duan shume njerez politike ne krye te financave dhe qeverise. Shqiperia por dhe ju si anetar i kabinetit keni nnje kryeminister shume politik. Madje barcaletat thone qe sa here ne mbledhje te grupit parlamentar Z.Berisha deklaron se duhet te beje nje projekt, ju fshini djerset, ndodhta nuk eshte e vertete, po
cka eshte e vertete eshte se ju dukeni shume me konservator per financat e shtetit se Z.Berisha qe mbetet nje person shume politik megjithese kryeminister. Si ju duket karikatura, a eshte e vertete qe ju ngreni frenen e dores me shume se Kryeministri kur vjen puna te parate e shtetit.

Ridvan Bode: po te pyesje per dicituren do thoja,"Osteritet Fiskal" , masa shtrenguese, masa parandaluese. Por sigurisht qe ne nje kabinet qeveritar eshte gjithmone dikush qe do i shtyje gjerat me shpejt e do jete me energjik, dikush do jete me i kujdesshem e kjo ndodh ne gjithe sipermarrjet mendoj une.

Sokol Balla: Ne fakt nje gazetar, eshte dhe miku juaj, nuk ka shkuar mire me kryeministrin, Z.Cakulli kur mori vesh qe ju kisha ne emision me kerkoi me ngulm tju beja nje pyetje. " Cfare ndjeni ju Z.Bode si minister financash kur kryeministri flet per rritje ekonomike me te madhe ne Europe duke ja kaluar Gjermanise dhe duke dale 4 vende para Amerikes?"

Ridvan Bode: Kjo eshte e verteta e rritjes ekonomike se kete nuk e thote Kryeministri e konfirmojne te gjithe ata qe perllogarisin
shifra ne Shqiperi, perfshire ketu dhe Fondin Monetar qe ju e permendet pak me pare, apo Komisionin Europian. Pra keto jane shifra te dala, kjo eshte e verteta po nuk do te thote qe jemi me te pasur se Amerika apo Gjemania, po jemi vend qe rritemi shume me shpejt se ata. Kjo eshte nje e vertete.

Ornela Liperi:  Megjithate duket sikur i kemi ezauruar gjithe burimet e rritjes se jemi, flas kam parashikimet e bankes boterore per
2012-en. Rezulton qe Shqiperia do kete rritjen me te ulet ne rajon. Poshte eshte vetem Bosnja qe dihet se ka probleme politike. Si e shpjegoni ju kete?

Ridvan Bode: Mendoj qe keto kane qene projeksione dhe ne vitet e shkuara. Ka 3-4 parashikime per rajonin ....

Ornela Liperi:  perseri ngeli peng pyetja nga do vije rritja ekonomike, dmth ?

Ridvan Bode:  atere rritja e projeksionit ka qene pesimiste. Niset nga zhvillimet ne dy vendet partnere me ne. Zhvillimet ne Eurozone sigurisht dhe  periferine e bejne me pesimiste situaten. Dhe me pesimiste duket po ta shohesh Shqiperine qe ka raporte tregtare me Italine, i ka me te fuqishme. Por sikurse e ka deshmuar dhe kjo periudhe, dinamizmi i ekonomise sone ka faktore te brendshem dhe nese percaktohet ne nje fare mase ne ritem dhe ne forme nga ekonomite partnere, ne nivel nuk percaktohet nga ato eshte ne nje nivel oktave me lart. Dmth vazhdojme te ngelemi nje katershe mbi ta, 5 deri ne 4% e kemi pasur vazhdimisht. Parashikimet e tjera jane dhe nga banka per rindertim dhe zhvillim, disa banka te tjera te rajonit kane bere projeksionet e tyre per rritje ekonomike dhe gjithe kete e lidhin me rriskun e shtuar qe vjen nga sistemi bankar i vendeve te rajonit, per shkaqe te rregullave te monitorimit qe bejne ata dhe jo vetem per Shqiperine po per gjithe vendet e tjera te rajonit. Mendoj qe kjo eshte nje ceshtje qe ne e kemi marre ne konsiderate per projeksionet qe kemi bere per rritjen ekonomike. Nga do vije rritja? Sikurse e
thashe ne programojme te mbajtje te larte te niveleve aktuale. Te kerkeses se brendshme konsumatore, e cila nuk ka asnje motiv dhe arsye per tu ulur ne vitin qe vjen. Perkundrazi mendojme qe do vazhdoje te zgjeroje ekspansionin e saj te pare dhe vitin e fundit, ne krahasim me nje vit me pare. Dhe se dyti mendojme se ekonomia e eksporteve do te vazhdoje te mbetet nje sektor qe do te vijoje te mbetet nje sektor  i cili do te mbeshtese rritjen ekonomike. Do te jete shume me lart e do te garantoje te pakten ne deget e industrive qe mbulon ky sektor rritje ekonomike me te madhe.

Ornela Liperi: Eksportet jane me dyshim per shkak se varen nga situata nderkombetare nga kriza. Greqia , Italia qe e thame.

Ridvan Bode:  te jeni te sigurte nuk ka asgje...

Enkelejd Llanaj: Po konsumi pse eshte i sigurte? Te kjo qe eshte pjesa jone? Kete nuk e kuptoj?

Ridvan Bode:   Sepse qe te bjere konsumi duhet te kete dy elemente, ose do te kemi te bejme me renie nominale te pagave dhe pensioneve , qe nuk ndodh. Se ketu fillon kahja ne sektorin publik, ne pagat dhe pensionet. Sigurisht pjesa derrmuese e te punesuarve nuk jane ne shtet, jane ne sektorin privat. Por kjo terheq gjithe sektorin gjithe tregun. E para  dhe e dyta, ose qe indeksi i cmimeve, inflancioni do te jete ne parametra kaq te larte  sa nuk do te mund te perballohet

Enkelejd Llanaj:  Ju nuk e shikoni inflancionin?

Ridvan Bode:  sigurisht qe e shikojme, po them qe po ashtu inflancioni perben nje risk te shtuar. Po sigurisht do te mbetet ne
parametrat qe kemi parashikuar, ne 3%.

Enkelejd Llanaj:   kam nje shifer ketu te thene nga Ministri i Punes, qe jane 104 mije familje me ndihme ekonomike, dmth qe ka nje rritje te pakten nga viti 2010....

Sokol Balla:  Me 7 mije familje ne mos gaboj.

Enkelejd Llanaj:  dicka me shume . Dmth eshte kjo pjesa e krizes?

Ridvan Bode:  jo eshte per ceshtje administrimi. Ne kuptimin qe sa me shume shtojme parate ne aq me shume shtohen familjet qe perfitojne. Ne vend qe te rrisin parate per familjet qe realisht kane nevoje, shtojne numrin e familjeve. Ky eshte nje atribut i pushtetit vendor i cili vazhdon i ndan....

Sokol Balla:   Te ndaje shperblime sipas jush? Z.Bode ne fakt kur flitet per  projektbuxhetin nuk flitet vetem sa mire do ti
administroni financat. Por edhe sa ndikon ky ne rritjen e mireqenies se njerezve apo jo? Ne fakt prandaj pyeta edhe per kryeministrin ngaqe si njeri politik ka nje presion politik ndaj jush qe buxheti te perfshije rritje rrogash, rritje pensionesh. Une jam dakort me ju, ne kete situate krize verja emrin si te duash indeks apo jo mjafton qe ato te rriten eshte lajm i mire. Megjithate sa real eshte ky projektbuxhet qe ju po i paraqisni kuvendit neser per diskutim dhe miratim. Sa realisht ndikon ne rritjen e mireqenies se shqiptareve se duhet thene, pavaresisht asaj qe thoni ju, ka nje ndjeshmeri qe  situata ne shumicen e familjeve shqiptare nuk eshte aq e mire ekonomikisht sa ka qene me perpara.

Ridvan Bode: thashe qe presionet e krizes per me teper zgjatja, ka rritur lengaten. Lengate qe vjen edhe nga mosrritja sa duhet.  Jo nga veshtiresi te tjera por edhe si nje gje qe rritet shpejt, nje bime, nje qenie e gjalle qe rritet shpejt dhe peson nje stres momental , sigurisht e ndjen kete stopim te rritjes normale po vazhdojme rritemi , ndryshe nga ato qe ndodh ne vende te tjera. Kjo eshte kriza me e gjere, e thelle, e eger dhe nese e keni degjuar fjalorin e politikaneve te BE-se, kane qene shume te moderuar ne vijimesi gjate kesaj periudhe, kohet e fundit flasim per ngjarje teper te renda. Kane te bejne ne venien ne dyshim te projekteve dhe angazhimeve te medha politike qe ka kapur Europen prej shume dekadash. E gjitha kjo deshmon per nje rritje te vetedijes, duhet te jemi te vetedijshem se ajo qe po bejme per te stopuar te themi te keqen, dhe vijuar te rritemi pozitivisht per te rritur mireqenien tone edhe ne kete situate, etj etj, eshte nje sforco ekstreme dhe kjo do te vijoje te ndodhi dhe per vitin qe vjen. Sigurisht pati shume propozime dhe per te kaluar ne nje... dakort nuk po bejme shkurtime apo ulje pagash, po nuk ka pse te rritemi perderisa ndodhemi ne kete situate dhe i kushtojme vemendje mbajtjes se programit te investimeve, i cili mund te jete me pozitiv per te gjalleruar ekonomine etj etj. Mendoj qe dhe personalisht, jo me shume si politikan por edhe si ekonomist, ruajtja
e koazionit social ne te tilla raste eshte shume e rendesishme. Prandaj politika e rritjes se pagave dhe pensioneve eshte e
rendesishme te ndodhe edhe ne kete periudhe, ne menyre qe mos krijojme nje demotivim, nje pesimizem, sepse ekonomia nuk eshte nje shkence teresisht ekzakte. 50% eshte ekzakte dhe 50 psikologjike. Eshte menyre reagimi e agjenteve ekonomike ku gjysma eshte konsumatori, vec aspektit prodhues, mbajtja ne nje koazion te tille dhe qendrimi ne nje ane te barrikades se te gjithe grupeve agjenteve te tregut, eshte zgjidhje e mire. Mendoj qe ate qe kemi bere ne kete buxhet te vijojme me rritjen e pagave dhe pse te moderuar ne ca grupe, apo te pensioneve .

Redi Gjuzi:  Kisha nje pyetje per inflancionet dhe per cmimet, ju e keni parashikuar inflancionin diku 2-4%? Keni parashikuar rritje te cmimit te dritave?

Ridvan Bode: rritje te cmimit te dritave?jo per konsumatoret.

Ridvan Bode: Eshte Jo per konsumatoret, per qytetaret..

Ridvan Bode: nuk ka dale akoma vendimi, presim ate, por mesa kam degjuar nuk do te kete ndryshim ne politiken e cmimeve te energjise. mund te kete vetem nje zhvendosje te marresve brenda perbrenda zinxhirt te prodhimit, te shitjes.

Redi Gjuzi:  Cmimi naftes ka arritur nje rekord ..

Ridvan Bode: pse permend naften dhe jo energjine,  e cila eshte 130 leke KW sot ne treg, ne tregjet e huaj....

Sokol Balla: po kur ta bleni si do ta kompesoni pastaj?

Ridvan Bode: Eshte neto e hedhur ne skemen e dritave. Cmimi i naftes reflekton konjekturen nderkombetare, pra ne i kemi cmimet te liberalizuara .

Redi Gjuzi: nuk mund te kete psh ulje te akcizes per te ulur cmimin...

Ridvan Bode: pse qellimi i ruajtjes se cmimit eshte qellim ne vetvete ?

Redi Gjuzi: po kur shkon 2 mije leke...

Ridvan Bode: mund te shkoje dhe 3 apo 8 mije leke...

Redi Gjuzi: dakort po inflancioni nuk leviz...

Ridvan Bode: leviz sigurisht, keto e cojne inflancionin dhe kjo influencon ne shporten e shqiptarit te mesem,  aq sa influencon dhe ka rregulla si perllogaritet ajo inflancioni.

Enkelejd Llanaj:  pse nuk e shoqeroni me pakete fiskale buxhetin?

Ridvan Bode: treguam ate kujdes qe thame me pare qe nuk do kemi rritje te taksave. Po te benim te njejten gje me vendet e tjera, qe bejne buxhetin dhe i fusin nja 4-5 taksa te tjera qe ballancojne buxhetin...

Enkelejd Llanaj:  ne 2010 nuk kishit pakete fiskale po taksat i ndryshuat.

Ridvan Bode: kur i ndryshuam?

Enkelejd Llanaj:  akcize..

Ornela Liperi:  Rritet taksat indirekte...

Ridvan Bode: Ku i shtuam taksat, a hoqem taksen e makinave te perdorura? A e ndryshuam ate me takse tjeter?

Enkelejd Llanaj:  kete se kuptoj dmth. Hoqet kete dhe vete e kishit relacionin shpjegues qe nga heqja e kesaj takse ne marrim ca para me shume, 40 milione. vetem ju e shpjegoni kete ne nuk kuptojme asgje. Akciza e karburanteve eshte rritur, ja nje element...

Ridvan Bode: Po per cfare arsye?  Ju keni mbajtur makine?

Enkelejd Llanaj:  Une po te bej nje pyetje, pse nuk perdorni pakete fiskale?

Ridvan Bode:  Ju keni mbajtur makine?

Enkelejd Llanaj:  po kam mbajtur makine.

Ridvan Bode:  ashtu, paguanit ne import  makinen e perdorur, paguanit taksen e qarkullimit rrugor, taksen e regjistrimit te makines, te treja keto i hoqem.

Redi Gjuzi: do paguajme per koncesionin  tani, do paguajme kur te ecim ne rruge.

Enkelejd Llanaj:  Ju nuk keni nje pakete fiskale dhe kjo me ben jo vetem mua po cdo njeri, qe ju mund ti ndryshoni sa here te doni dhe une kam nje pritshmeri biznesi.

Ridvan Bode: vetem ne ulje po ne rritje pritshmeria e biznesit prishet.

Redi Gjuzi: meqe jemi te makinat, do vendoset, do jepet me koncesion durres-kukes?

Ridvan Bode: me te perfunduar kontrata koncesionare,

redi Gjuzi: sa do kushtoje

Ridvan Bode: Ajo eshte ceshtje tenderi sa do kushtojne, di une sa do te jete

Sokol Balla: Mos valle kjo eshte nje ndryshim nga ajo qe eshte thene
dikur se nuk do paguanim asgje

Ridvan Bode: tani per te kaluar ne rruge te mira duhet te paguash

Sokol Balla: Ju vete keni thene

Ridvan Bode: Shqiptaret nuk jane njerez qe nuk kane pare dhe levizur,
per te vajtur nga Qafthana ne Shkup paguan nja 20 euro

Sokol Balla: Pyetja eshte pse keni ndryshuar qendrim

Ridvan Bode: Jo skemi ndryshuar qendrim.. gjithmone ka qene

Enkelejd Llanaj: Se kane thene e kane menduar. Kete vit do kene energji qytetaret, ju do ta perballoni  financiarisht

Ridvan Bode: Energji do te kemi ne te gjithe kapacitetin e linjave te transmetimit

Redi Gjuzi: Duke rritur nivelin e borxhit

Ridvan Bode: primon nevoja e qytetareve

Sokol Balla: me mire me borxhe sesa pa drita

Ornela Liperi: Doja tju pyesja per kursin e kembimit, mund te ndodhi si ne vitin 2009 qe pati nje zhvleresim te lekut

Ridvan Bode: Ne 2009 pati nje zhvleresim te te gjitha monedhave jo vetem te leku qe ishte me e ulta ne gjithe rajonin. te gjitha monedhat duke marre te paren angline qe u zhvleresua me 46 perqind, ne na zhvleresoi me 12 perqind

Ornela Liperi: 15

Ridvan Bode: 15 meqe doni ju, dakort. Pra ne ne programimet tona nuk mendojme qe leku te kete zhvleresim sepse politikat tona ne anen e shpenzimeve jane te tilla qe nuk kane presion inflacionisht brenda, perkundrazi ulin presionin inflacionisht. pra mendohet se do te jete nje vit kur do te ruhen parametrat, dhe vete euro nuk eshte ne paramentart qe mund te na....

Ornela Liperi: pra mendohet te mbetet te niveli 140..?

Ridvan Bode: Mendohet..gjithmone 3 dhe 4 perqind shkon nga viti ne vit

Sokol Balla: Zoti minister ky duket si buxheti me pak i debatuar politikisht edhe per shkak te nje situate tjeter ku kane zene peshe disa ceshtje te tjera edhe ato me rendesine e duhur. A e ndjeni ju nevojen qe ne nje situate te tille duhet te kishte qene nje procedure me transparente edhe me kontributin e grupeve te interesit, apo duhet te kishte patur nje kontribut me te madh edhe nga opozita.

Ridvan Bode: mendoj qe opozita e anticipoi debatin ekonomik dhe te buxhetit ne muajt e meparshem ne pritje te mrekullise qe te zbrese plaku i vitit te ri nga qielli..me rastin e krishtlindjeve ti zbresi edhe karrigen kryeministrore kryetarit te opozites por nuk ndodh keshtu. mendoj qe nuk eshte ne debat,. nuk eshte gje e mire, nje debat i cili ka nje zhvillim te madh ne ekonomine europiane dhe te ngrihet nje opozite te thote se duhet te ulen taksat indirekte dhe te rriten taksat direkte kjo ndodh vetem ne shqiperi dhe kjo eshte ceshtje e opozites. Ne ne fakt e kemi diskutuar buxhetin me perdoruesit e buxhetit, duke mos patur pakete fiskale ne buxhet grupet e interesit, por ne kemim, jemi tani ne diskutim me ta sepse ligjet per taksat ndryshojne vazhdimisht. Jemi duke bere tani dy ligjet organike per dy taksat kryesore te buxhetit, per TVSH dhe akcize, te dyja ligje qe do ti pershtaten standarteve te BE kane qene pjese e angazhimeve tona per afrimin dhe integrimin.

Ornela Liperi: akciza nuk besoj se rritet

Ridvan Bode: ... qe do te thote se nuk preken nivelet qe do te thote se ndryshon administrimi, procedura standartet do te jene si te BE. qe te mos kete diskutime pse kjo behet keshtu dhe ashtu do ti bejme njesoj si te BE, nivelet i mbajme me te ulta

Enkelejd Llanaj: Me te larta..

Ridvan Bode: Jo me te larta, nuk prekim nivelet por proceduren e
administrimit do ta bejme...

Enkelejd Llanaj: Po pse nuk e beni ne nje pakete...

Ridvan Bode: jane ligje me vete ato ligje qe meritojne nje debat te gjere dhe ne tani sapo kemi mbaruar debatin per ligjin e akcizave per te cilin kemi me shume se nje vit e gjysem qe po punojme.

Sokol Balla: Mire zoti Bode besoj qe neser nuk ka supriza pamvaresiht debateve te shumta dhe eshte e sigurt qe buxheti do
miratohet. Mendoni se do ta korigjoni ne mes te vitit

Ridvan Bode: Une uroj qe ta korigjoj ne qershor, por ta kem ne rritje sic ishin ato tre vitet e para. Ndodhi 2 vjet kemi shkuar ne ulje kater vjet kemi qene ne rritje